Nederland staat bekend om zijn coffeeshops, maar cannabis is er nooit gelegaliseerd. De verkoop in coffeeshops wordt gedoogd, terwijl de teelt die hen bevoorraadt illegaal was. Die tegenstrijdigheid moet het wietexperiment oplossen. In tien gemeenten verkopen coffeeshops nu alleen nog cannabis van door de staat geselecteerde en gecontroleerde telers. Hier kijken we waarom het experiment er is, hoe het werkt en wat de eerste meting laat zien.
In het kort
- Coffeeshops worden in Nederland gedoogd, maar het inkopen en telen van cannabis voor hen was illegaal.
- Het wietexperiment test een volledig gereguleerde keten, van teler tot coffeeshop.
- Tien gemeenten doen mee, met bijna 80 coffeeshops en maximaal tien geselecteerde telers.
- Sinds 7 april 2025 mogen coffeeshops in het experiment alleen nog gereguleerde cannabis verkopen.
- De eerste meting in september 2026 liet een breder aanbod zien, maar nog geen duidelijke effecten op gezondheid of criminaliteit.
Achtergrond: het gedoogbeleid en het achterdeurprobleem
Sinds de jaren zeventig maakt de Nederlandse drugswetgeving onderscheid tussen harddrugs en softdrugs zoals cannabis. Cannabis blijft illegaal, maar de overheid voert een uitdrukkelijk gedoogbeleid. Wie maximaal 5 gram cannabis of maximaal vijf planten voor eigen gebruik heeft, wordt meestal niet vervolgd, en coffeeshops mogen cannabis verkopen als ze aan een aantal voorwaarden voldoen:
- Maximaal 5 gram per persoon per dag.
- Een handelsvoorraad van maximaal 500 gram.
- Geen verkoop aan personen onder de 18 jaar.
- Geen reclame, geen harddrugs en geen alcohol.
- Geen overlast voor de omgeving.
Volgens de regels mogen coffeeshops bovendien alleen verkopen aan inwoners van Nederland, maar het is aan de gemeenten hoe dat in de praktijk wordt toegepast.
Het probleem zit bij de zogenoemde achterdeur. Coffeeshops mogen over de toonbank verkopen, maar niemand mag legaal cannabis telen of aan hen leveren. Hun voorraad kwam daardoor van de illegale markt, en niemand kon controleren wat er werkelijk werd verkocht. Het wietexperiment, officieel het experiment gesloten coffeeshopketen, is een poging om dat gat te dichten.
Zo werkt het wietexperiment
Het doel is te onderzoeken of de productie, distributie en verkoop van cannabis kunnen worden gereguleerd, en wat dat zou betekenen voor de volksgezondheid, de veiligheid en de criminaliteit. Tien gemeenten doen mee: Almere, Arnhem, Breda, Groningen, Heerlen, Hellevoetsluis, Maastricht, Nijmegen, Tilburg en Zaanstad. Alle coffeeshops in die gemeenten, in totaal bijna 80, doen mee.
De cannabis komt van maximaal tien door de staat geselecteerde telers. De producten worden gecontroleerd door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), en de naleving wordt bewaakt door de Inspectie Justitie en Veiligheid. Een onafhankelijke commissie ziet toe op het experiment, en onderzoekers vergelijken de deelnemende gemeenten met gemeenten die niet meedoen.
Tijdlijn
- 15 december 2023: Breda en Tilburg waren de eerste gemeenten die cannabis van de geselecteerde telers verkochten.
- 17 juni 2024: De overgangsfase begon in alle tien gemeenten. Coffeeshops mochten zowel gereguleerde als gedoogde cannabis verkopen.
- 7 april 2025: De eigenlijke experimenteerfase begon. Sindsdien mag in de deelnemende coffeeshops alleen nog gereguleerde cannabis worden verkocht.
- September 2026: De eerste vervolgmeting werd gepubliceerd.
- Zomer 2028: Het eindrapport wordt verwacht. De experimenteerfase duurt vier jaar.
Wat laat de eerste meting zien?
Op 9 september 2026 werd de eerste vervolgmeting gepubliceerd, gebaseerd op gegevens van september 2025 tot maart 2026. Klanten in de experimentgemeenten waren over het algemeen tevreden. Het aanbod aan wiet- en hasjsoorten is breder geworden, en bezoekers beoordeelden de prijs-kwaliteitverhouding positiever dan voor het experiment. De prijs van wiet daalde in de experimentgemeenten meer dan in de vergelijkingsgemeenten, terwijl de prijs van hasj steeg.
Op het gebied van bezoekgedrag, gebruik, gezondheid en veiligheid waren er echter geen duidelijke verschillen met gemeenten buiten het experiment. Een deel van de aankopen vindt nog altijd buiten de coffeeshops plaats, vooral omdat de prijzen lager zijn en er grotere hoeveelheden kunnen worden gekocht. De onderzoekers benadrukken dat het te vroeg is om conclusies te trekken en dat er meer metingen nodig zijn. Hoe het eerste jaar er in de praktijk uitzag, met leveringsproblemen en een tijdelijk tekort aan hasj, lees je in
Het Nederlandse wietexperiment na één jaar.
De politiek rond het experiment
Het wietexperiment is politiek omstreden sinds het werd besloten. In januari 2026 presenteerden D66, VVD en CDA hun coalitieakkoord, en in februari trad het kabinet-Jetten aan. De partijen denken verschillend over cannabis. D66 wil regulering, het CDA is kritisch en de VVD kiest ervoor af te wachten. Het compromis was dat het experiment doorgaat, wordt geëvalueerd en dat de vervolgstappen op basis van de resultaten worden bepaald.
Wat het betekent voor Europa
Nederland heeft ervoor gekozen een nieuw model op kleine schaal te testen, de resultaten te meten en het onderzoek de volgende beslissing te laten bepalen. De resultaten worden in heel Europa nauwlettend gevolgd, niet in de laatste plaats omdat Duitsland cannabis in 2024 legaliseerde en meerdere landen discussiëren over hoe een gereguleerde markt eruit zou kunnen zien. Hoe het in Duitsland is gegaan, lees je in
De Duitse cannabiswet na twee jaar.
Het wietexperiment gaat over cannabis met THC. CBD-producten van EU-gecertificeerde industriële hennep zijn een ander verhaal, en verderop op de pagina zie je een selectie van onze CBD-bloemen.
Is cannabis legaal in Nederland?
Nee. Cannabis is illegaal, maar de overheid gedoogt de verkoop in coffeeshops en het bezit van maximaal 5 gram voor eigen gebruik.
Wat is het wietexperiment?
Een experiment van de overheid waarbij coffeeshops in tien gemeenten alleen cannabis verkopen van geselecteerde en gecontroleerde telers, om te testen of de hele keten kan worden gereguleerd.
Welke gemeenten doen mee aan het wietexperiment?
Almere, Arnhem, Breda, Groningen, Heerlen, Hellevoetsluis, Maastricht, Nijmegen, Tilburg en Zaanstad.
Hoe lang duurt het wietexperiment?
De experimenteerfase begon op 7 april 2025 en duurt vier jaar. Het eindrapport wordt in de zomer van 2028 verwacht.
Wat is het achterdeurprobleem?
Coffeeshops mogen cannabis over de toonbank verkopen, maar niemand mag legaal cannabis telen of aan hen leveren. Hun voorraad kwam daardoor van de illegale markt.
Bronnen
- Rijksoverheid. Gedoogbeleid softdrugs en coffeeshops.
- Rijksoverheid. Aanleiding en opzet experiment gesloten coffeeshopketen.
- Rijksoverheid (2023). Aanloopfase wietexperiment start 15 december 2023 in Breda en Tilburg.
- Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (2025). Start van de experimenteerfase op 7 april.
- WODC (2026). Mogelijke effecten wietexperiment nog niet vast te stellen.
- Trimbos-instituut (2026). Eerste bevindingen uit het Experiment Gesloten Coffeeshopketen.
- Soft Secrets (2026). Kabinet Jetten gaat door met wietexperiment.
