Hennep is vooral bekend van CBD en textiel, maar de plant is ook een bouwmateriaal met een lange geschiedenis. Van de vezels wordt isolatie gemaakt die lijkt op minerale wol, en de houtachtige delen van de stengel vormen samen met kalk hennepbeton, ook wel hempcrete genoemd. Hier leggen we uit hoe de materialen werken, wat onderzoek zegt over hun isolatiewaarde en klimaatimpact en hoe hennepisolatie nu in het zuiden van Zweden wordt gemaakt.
In het kort
- Hennepisolatie wordt gemaakt van de vezels van industriële hennep en wordt net als minerale wol gebruikt in wanden, vloeren en daken.
- Zweedse hennepisolatie heeft een lambdawaarde van ongeveer 0,040 W/mK, iets hoger dan minerale wol, wat je compenseert met een dikkere isolatielaag.
- Hennepbeton wordt gemaakt van de houtachtige kern van de hennepstengel en kalk en kan gedurende de hele levensduur van het gebouw koolstof in de muur opslaan.
- Ekolution heeft in het Zweedse Staffanstorp een fabriek voor hennepisolatie gebouwd die de oogst van zo'n 2.000 hectare hennep kan verwerken.
- De EU teelde in 2022 33.000 hectare hennep, en Frankrijk was goed voor meer dan 60 procent van de productie.
Wat is hennepisolatie?
De stengel van industriële hennep bestaat uit twee delen. Aan de buitenkant zitten lange, taaie bastvezels en binnenin zit een houtachtige kern, de hennepscheven. Bij het oogsten en verwerken worden de delen van elkaar gescheiden: de vezels worden isolatie en de scheven worden onder meer gebruikt voor hennepbeton.
Hennepisolatie wordt meestal verkocht als dekens of platen die tussen de stijlen van wanden, daken en vloeren passen. Om hun vorm te behouden worden de vezels gemengd met een bindmiddel, vaak 5 tot 15 procent polyestervezels, en om aan de brandeisen te voldoen wordt een brandvertrager zoals soda of zout toegevoegd. Hennep is ook verkrijgbaar als losse isolatie die wordt ingeblazen, en dan is er geen bindmiddel nodig.
Hennepbeton
Hennepbeton, ook wel hennepkalk of hempcrete genoemd, is een mengsel van hennepscheven, een bindmiddel op basis van kalk en water. Het wordt rond een dragend houtskelet gestort of gespoten, of gevormd tot blokken die worden gemetseld. Het draagt zelf geen grote lasten, maar isoleert, regelt het vocht en geeft een dichte, stabiele muur.
Het materiaal wordt al tientallen jaren in Frankrijk gebruikt, en Frankrijk is nu de grootste hennepteler van Europa. Volgens de Europese Commissie werd in 2022 in de EU 33.000 hectare hennep geteeld, en Frankrijk was goed voor meer dan 60 procent van de productie. Bouwmaterialen zoals hennepbeton en hennepwol worden genoemd als enkele van de belangrijkste toepassingen.
Hoe goed isoleert hennep?
De isolatiewaarde wordt uitgedrukt als lambdawaarde: hoe lager de waarde, hoe beter het materiaal isoleert. Zweedse hennepisolatie van Ekolution heeft een lambdawaarde van 0,040 W/mK. Minerale wol zit vaak rond 0,032 tot 0,037 W/mK, dus hennep isoleert per centimeter iets minder goed.
Een studie uit 2025 in het tijdschrift Materials mat in het laboratorium monsters van isolatie op basis van hennep en vond waarden tussen 0,055 en 0,065 W/mK, terwijl glaswol op 0,032 uitkwam. De monsters waren geen afgewerkte industriële producten, maar de conclusie blijft staan: met een dikkere laag haal je met hennep dezelfde isolatiewaarde. Dezelfde studie berekende dat elke kilo hennepvezel netto 1,4 kilo koolstofdioxide opslaat.
Hennep heeft ook eigenschappen die minerale wol mist. De vezels kunnen vocht opnemen en afgeven, wat de luchtvochtigheid in de muur egaliseert, en het materiaal heeft een grote warmteopslagcapaciteit. De platen van Ekolution hebben brandklasse D en halen samen met brandwerende platen EI120. Volgens de Zweedse organisatie voor bouwkundig erfgoed Slöjd & Byggnadsvård mijden muizen het materiaal, en de levensduur wordt geschat op 50 tot 75 jaar als de isolatie droog en correct wordt aangebracht.
Hennep en het klimaat
Hennep groeit snel en neemt tijdens de groei koolstofdioxide op. Volgens Ekolution bindt een hectare hennep 15 tot 20 ton koolstofdioxide in een seizoen van 100 tot 150 dagen. Een deel van de koolstof blijft in het bouwmateriaal zolang het huis staat, waardoor hennepproducten een negatieve CO2-voetafdruk kunnen hebben. De milieuproductverklaring van Ekolution vermeldt min 69 kilo CO2-equivalent per kubieke meter isolatie.
Bouwen met hennep is echter niet automatisch klimaatnegatief. Een studie uit 2020 in het Journal of Cleaner Production vergeleek 36 verschillende recepten voor hennepbeton. De beste mengsels, met een lage dichtheid en natuurlijke hydraulische kalk, sloegen over de hele levenscyclus zo'n 16 kilo koolstofdioxide per vierkante meter muur op. Zware mengsels met portlandcement leidden juist tot netto-uitstoot. De keuze van het bindmiddel en de hoeveelheid materiaal bepalen dus hoe groot het klimaatvoordeel is.
Hennepisolatie uit Zweden
Hennepisolatie wordt nu ook in Zweden gemaakt, waar Raw Hemp gevestigd is. Het bedrijf Ekolution heeft in Staffanstorp in het zuiden van het land een fabriek voor hennepisolatie gebouwd, die wordt omschreven als een van de modernste van Europa. De investering bedroeg 156 miljoen Zweedse kronen, waarvan 94,5 miljoen uit het programma Klimatklivet van het Zweedse milieuagentschap. De fabriek kan de oogst van zo'n 2.000 hectare hennep verwerken, die door boeren uit de regio op contract of als mede-eigenaar van het bedrijf wordt geteeld.
Naast isolatie maakt Ekolution ook akoestische panelen en gevelplaten van hennep. Doordat de hennep dicht bij de fabriek wordt geteeld, zijn de transportafstanden kort en krijgen boeren uit de regio een nieuwe afzetmarkt. Wil je meer weten over hoe hennep wordt geteeld en welke regels gelden, lees dan ons artikel Hennepteelt: van zaad tot oogst, en wat de wet zegt.
Voor- en nadelen van hennepisolatie
- Voordeel: een hernieuwbaar materiaal dat tijdens de groei koolstofdioxide opneemt en de CO2-voetafdruk van een gebouw kan verlagen.
- Voordeel: vochtregulerend en warmte-opslaand, wat zorgt voor een gelijkmatiger binnenklimaat.
- Voordeel: kan aan het einde van de levensduur worden hergebruikt of gecomposteerd.
- Nadeel: een iets hogere lambdawaarde dan minerale wol, dus voor hetzelfde resultaat is iets dikkere isolatie nodig.
- Nadeel: nog niet zo gangbaar in de bouwmaterialenhandel als minerale wol, en het productaanbod is kleiner.
Waar is hennepisolatie van gemaakt?
Hennepisolatie wordt gemaakt van de bastvezels uit de stengel van industriële hennep. De vezels worden vaak gemengd met een bindmiddel en een brandvertrager, zodat ze tot platen kunnen worden gevormd.
Isoleert hennep net zo goed als minerale wol?
Bijna. Zweedse hennepisolatie heeft een lambdawaarde van ongeveer 0,040 W/mK, terwijl minerale wol vaak rond 0,032 tot 0,037 zit. Het verschil compenseer je met iets dikkere isolatie.
Wat is hennepbeton?
Hennepbeton, of hempcrete, is een mengsel van hennepscheven, kalk en water dat rond een houtskelet wordt gestort of tot blokken wordt gevormd. Het isoleert, regelt het vocht en kan koolstof in de muur opslaan.
Is hennepisolatie klimaatneutraal?
Hennep neemt tijdens de groei koolstofdioxide op, en Ekolution vermeldt een voetafdruk van min 69 kilo CO2-equivalent per kubieke meter. Hoe groot het klimaatvoordeel is, hangt af van het bindmiddel en het productieproces.
Waar wordt hennepisolatie gemaakt?
Hennepisolatie wordt in verschillende Europese landen gemaakt. In Zweden heeft Ekolution in Staffanstorp een fabriek gebouwd die hennepisolatie maakt van hennep van boeren uit de regio.
Bronnen
- Europese Commissie. Hennep.
- Fiedler, T. and Pedersen, J. (2025). Evaluating the Thermal Conductivity of Hemp-Based Insulation. Materials, 18(8), 1723.
- Arehart, J. H., Nelson, W. S. and Srubar, W. V. (2020). On the theoretical carbon storage and carbon sequestration potential of hempcrete. Journal of Cleaner Production, 266, 121846.
- Ekolution. Hemp fibre insulation.
- Grönt Samhällsbyggande (2024). Ekolution satsar på tillverkning av industrihampa i Sverige.
- Tidningen Näringslivet (2024). Snart öppnar Europas mest avancerade hampafabrik i Staffanstorp.
- Slöjd & Byggnadsvård. Hampaisolering.
