Hennep is een van de oudste cultuurgewassen van de mens. Al duizenden jaren levert het touw, zeildoek, papier en voedsel, en vandaag keert het terug op de Europese akkers. Tussen 2015 en 2022 groeide het areaal hennep voor vezel in de EU met 60 procent. Hier leggen we uit hoe hennep groeit van zaad tot oogst, hoe het in de praktijk wordt geteeld en wat de wet zegt als je zelf wilt telen.
In het kort
- Hennep is een eenjarige plant die in ongeveer vier tot vijf maanden van zaad tot oogst groeit.
- In de EU mogen alleen toegelaten rassen worden geteeld, met gecertificeerd zaaizaad en maximaal 0,3 procent THC.
- Vezelhennep mag in Nederland alleen in de open lucht worden geteeld, voor vezel of zaad.
- Thuisteelt van maximaal vijf planten wordt gedoogd, maar is formeel niet toegestaan.
Van zaad tot plant
Een hennepzaadje is eigenlijk een klein nootje met een harde, gemarmerde schil. Binnenin zitten de kiem en een voorraad vet en eiwit, dezelfde voedingsstoffen die hennepzaad zo populair maken als voedingsmiddel. Krijgt het zaad vocht en warmte, dan zwelt het op, barst de schil open en komt er een worteltje naar buiten. Daarna duwen de twee kiemblaadjes zich door de grond, kort gevolgd door de eerste echte bladeren met hun kenmerkende gezaagde deelblaadjes.
Hennep kiemt al in vrij koele grond. Volgens de teeltadviezen van het Beierse kenniscentrum TFZ is een bodemtemperatuur van 5 tot 10 graden genoeg, en moet het zaad 3 tot 4 centimeter diep liggen. Te diep gezaaid komt het ongelijk op, te ondiep droogt het uit of wordt het door vogels opgegeten.
De levenscyclus van hennep
Na het kiemen gaat hennep in een periode van snelle groei. De stengel strekt zich naar het licht, en tijdens de lange zomerdagen kan vezelhennep meerdere meters hoog worden. In deze fase bouwt de plant de stengel op die de vezel levert en de bladmassa die de bloei aandrijft.
Hennep is een kortedagplant. Hij begint te bloeien als de nachten lang genoeg worden, en daarom bepaalt de daglengte meer dan de leeftijd van de plant wanneer de bloei begint. Rassen die voor noordelijke breedtegraden zijn veredeld, bloeien vroeg, en in Noord-Europa bloeien veel rassen al in juli. Na de bloei vormen zich de zaden, en zodra die rijp zijn, kan er worden geoogst.
Mannelijke planten, vrouwelijke planten en eenhuizige rassen
Wilde hennep is tweehuizig: er zijn aparte mannelijke en vrouwelijke planten. De mannelijke planten bloeien eerder, verspreiden stuifmeel en verwelken, terwijl de vrouwelijke planten de zaden vormen. Het zijn ook de bloeiwijzen van de vrouwelijke planten die de meeste cannabinoïden en terpenen bevatten. Veel rassen die op Europese akkers worden geteeld, zijn juist eenhuizig, met mannelijke en vrouwelijke bloemen op dezelfde plant. Dat geeft een gelijkmatiger gewas, waarin de planten even hoog worden en tegelijk rijpen, wat de oogst makkelijker maakt.
Zo wordt hennep op het veld geteeld
In Noordwest-Europa wordt hennep meestal tussen half april en mei gezaaid, zodra de bodem is opgewarmd. Hoe dicht je zaait, hangt af van wat je wilt oogsten. Voor vezel zaai je dicht, 60 tot 80 kilo zaad per hectare, zodat de planten lang en slank worden en weinig vertakken. Voor zaad is veel minder nodig, omdat elke plant ruimte moet hebben om te vertakken en veel bloemen te zetten.
Hennep heeft voldoende stikstof nodig, maar kan meestal zonder chemische gewasbescherming. Een dicht gewas beschaduwt het meeste onkruid, wat het ook interessant maakt voor biologische telers. De grootste uitdaging is de oogst. De lange, taaie vezels wikkelen zich makkelijk om machines, en veel telers hebben hun materieel moeten aanpassen.
Wanneer je oogst, hangt af van het gebruik. Vezelhennep wordt rond de volle bloei geoogst, zaadhennep als de zaden rijp zijn. Veel landen regelen het tijdstip bovendien zo dat het THC-gehalte eerst kan worden gecontroleerd. In Duitsland mag de oogst bijvoorbeeld pas beginnen na toestemming van de federale landbouwdienst BLE of een controle op het perceel.
Waarvoor wordt hennep gebruikt?
Bijna de hele plant is bruikbaar. De stengel levert vezels voor textiel, touw en isolatie, en de houtachtige kern, de scheven, wordt met kalk gemengd tot het bouwmateriaal hennepkalk. De zaden worden tot olie geperst of gepeld en gegeten. De bloemen en bladeren bevatten CBD en andere cannabinoïden, samen met terpenen, de aromastoffen die elk ras zijn geur geven. Die combinatie maakt de bloem interessant voor CBD-producten, en daar komt ook het entourage-effect om de hoek kijken: de theorie dat de stoffen in de plant elkaar versterken en in balans houden. Lees meer over de verschillende stoffen in Cannabinoïden: alles wat je moet weten.
Mag je thuis hennep kweken in Nederland?
Vezelhennep mag in Nederland alleen worden geteeld als de teelt duidelijk bedoeld is voor vezel of zaad, in de volle grond en in de open lucht, met gecertificeerd zaaizaad van een EU-ras met maximaal 0,3 procent THC. Hennep telen voor andere doeleinden, zoals CBD-extractie, valt niet onder die uitzondering op de Opiumwet. Zaad dat als voedsel of vogelvoer wordt verkocht, is geen gecertificeerd zaaizaad.
Voor thuisteelt geldt het gedoogbeleid: het bezit van maximaal vijf hennepplanten voor eigen gebruik wordt gedoogd, maar het blijft formeel verboden, en de planten kunnen in beslag worden genomen. In Duitsland mogen volwassenen sinds 2024 legaal tot drie planten thuis kweken. Meer daarover lees je in Is cannabis legaal in Duitsland?
Hennep keert terug op de Europese akkers
De belangstelling van Europese boeren voor hennep is snel gegroeid. Volgens de Europese Commissie steeg het areaal vezelhennep in de EU van 20.540 hectare in 2015 naar 33.020 hectare in 2022, terwijl de productie bijna verdubbelde. Frankrijk is goed voor meer dan 60 procent van de Europese productie, gevolgd door Duitsland, en Nederland is met ongeveer 5 procent de derde producent. Hennep past bovendien vaak goed in de vruchtwisseling en laat de bodem meestal in goede staat achter voor het volgende gewas.
Ben je benieuwd hoe kant-en-klare hennepbloemen eruitzien en ruiken? Je vindt ze bij onze CBD-bloemen.
Veelgestelde vragen over hennepteelt
Mag je thuis hennep kweken in Nederland?
Het bezit van maximaal vijf planten voor eigen gebruik wordt gedoogd, maar thuisteelt is formeel verboden. Vezelhennep mag alleen in de open lucht worden geteeld voor vezel of zaad.
Kun je hennepzaad uit vogelvoer of de supermarkt zaaien?
Nee. Legale hennepteelt vereist gecertificeerd zaaizaad van een ras dat in de EU is toegelaten.
Hoeveel THC mag industriële hennep bevatten?
Maximaal 0,3 procent. Die grens geldt sinds 2023 in de hele EU.
Hoe lang duurt het om hennep te telen?
Ongeveer vier tot vijf maanden van zaaien tot oogst, afhankelijk van het ras en of je teelt voor vezel of zaad.
Wanneer bloeit hennep?
Hennep is een kortedagplant die begint te bloeien als de nachten langer worden. In Noord-Europa bloeien veel rassen al in juli.
Bronnen
- Europese Commissie. Hennep. Landbouw en plattelandsontwikkeling.
- Technologie- und Förderzentrum (TFZ) Bayern. Anbauhinweise Faserhanf.
- Technologie- und Förderzentrum (TFZ) Bayern. Anbauhinweise Körnerhanf.
- Technologie- und Förderzentrum (TFZ) Bayern. Rechtliche Regelungen zum Anbau von Nutzhanf.
- Salentijn, E. M. J. et al. (2019). The Complex Interactions Between Flowering Behavior and Fiber Quality in Hemp. Frontiers in Plant Science, 10, 614.
