Konopie to jedna z najstarszych roślin uprawnych człowieka. Od tysięcy lat dają nam liny, płótno żaglowe, papier i żywność, a dziś wracają na europejskie pola. W latach 2015–2022 powierzchnia uprawy konopi na włókno w UE wzrosła o 60 %. Wyjaśniamy, jak konopie rosną od nasiona do zbioru, jak wygląda ich uprawa w praktyce i co mówi prawo, jeśli myślisz o własnej uprawie.
W skrócie
- Konopie to roślina jednoroczna, która od nasiona do zbioru rośnie około czterech do pięciu miesięcy.
- W UE wolno uprawiać tylko dopuszczone odmiany, z kwalifikowanego materiału siewnego i o zawartości THC nie wyższej niż 0,3 %.
- W Polsce uprawa konopi włóknistych wymaga wpisu do rejestru prowadzonego przez KOWR.
- Uprawa konopi innych niż włókniste jest w Polsce przestępstwem, także na własny użytek.
Od nasiona do rośliny
Nasiono konopi to w rzeczywistości mały orzeszek z twardą, marmurkową łupiną. W środku znajduje się zarodek oraz zapas tłuszczu i białka, tych samych składników, dzięki którym nasiona konopi są tak cenione jako żywność. Gdy nasiono dostanie wilgoć i ciepło, pęcznieje, łupina pęka, a na zewnątrz wysuwa się korzonek. Następnie przez ziemię przebijają się dwa liścienie, a wkrótce po nich pojawiają się pierwsze prawdziwe liście z charakterystycznymi ząbkowanymi listkami.
Konopie kiełkują już w dość chłodnej glebie. Według zaleceń uprawowych bawarskiego centrum TFZ wystarczy temperatura gleby od 5 do 10 stopni, a nasiona należy wysiewać na głębokość 3–4 centymetrów. Wysiane zbyt głęboko wschodzą nierównomiernie, a zbyt płytko wysychają lub zjadają je ptaki.
Cykl życia konopi
Po wykiełkowaniu konopie wchodzą w okres szybkiego wzrostu. Łodyga wyciąga się w stronę światła, a w długie letnie dni konopie włókniste mogą osiągnąć kilka metrów wysokości. W tym czasie roślina buduje łodygę, która daje włókno, oraz masę liści, która napędza kwitnienie.
Konopie są rośliną dnia krótkiego. Zaczynają kwitnąć, gdy noce stają się wystarczająco długie, dlatego o początku kwitnienia decyduje bardziej długość dnia niż wiek rośliny. Odmiany wyhodowane dla północnych szerokości geograficznych kwitną wcześnie, a w północnej Europie wiele odmian kwitnie już w lipcu. Po kwitnieniu tworzą się nasiona, a gdy dojrzeją, można przystąpić do zbioru.
Rośliny męskie, żeńskie i odmiany jednopienne
Dzikie konopie są dwupienne, co oznacza, że istnieją oddzielne rośliny męskie i żeńskie. Rośliny męskie kwitną wcześniej, rozsiewają pyłek i więdną, a żeńskie tworzą nasiona. To również kwiatostany roślin żeńskich zawierają najwięcej kannabinoidów i terpenów. Wiele odmian uprawianych na europejskich polach jest natomiast jednopiennych, z kwiatami męskimi i żeńskimi na tej samej roślinie. Daje to bardziej wyrównany łan, w którym rośliny osiągają tę samą wysokość i dojrzewają jednocześnie, co ułatwia zbiór.
Jak uprawia się konopie na polu
W Europie Środkowej konopie wysiewa się zwykle od połowy kwietnia do maja, gdy gleba się ogrzeje. Gęstość siewu zależy od tego, co chcemy zebrać. Na włókno sieje się gęsto, 60–80 kilogramów nasion na hektar, aby rośliny były wysokie, smukłe i słabo rozgałęzione. Na nasiona potrzeba znacznie mniej, bo każda roślina musi mieć miejsce, by się rozgałęzić i zawiązać wiele kwiatów.
Konopie potrzebują sporo azotu, ale zwykle obywają się bez chemicznej ochrony roślin. Gęsty łan zacienia większość chwastów, co sprawia, że uprawa jest interesująca dla rolnictwa ekologicznego. Największym wyzwaniem jest zbiór. Długie, wytrzymałe włókna łatwo nawijają się na maszyny i wielu rolników musiało dostosować swój sprzęt.
Termin zbioru zależy od przeznaczenia. Konopie na włókno zbiera się w okolicy pełni kwitnienia, a na nasiona, gdy nasiona dojrzeją. Wiele krajów reguluje też ten termin, aby wcześniej można było sprawdzić zawartość THC. W Niemczech zbiór może się na przykład rozpocząć dopiero po zgodzie federalnego urzędu BLE lub kontroli na polu.
Do czego wykorzystuje się konopie?
Wykorzystać można niemal całą roślinę. Łodyga dostarcza włókna na tekstylia, liny i izolację, a zdrewniała część wewnętrzna, paździerze, po zmieszaniu z wapnem daje materiał budowlany zwany betonem konopnym. Nasiona tłoczy się na olej albo łuskuje i spożywa. Kwiaty i liście zawierają CBD i inne kannabinoidy oraz terpeny, czyli związki aromatyczne, które nadają każdej odmianie jej zapach. To właśnie ta kombinacja sprawia, że kwiat jest interesujący dla produktów CBD, i tu pojawia się też efekt otoczenia: teoria, że składniki rośliny wzajemnie się wzmacniają i równoważą. Więcej o poszczególnych związkach przeczytasz w artykule Kannabinoidy: wszystko, co musisz wiedzieć.
Czy można uprawiać konopie w domu w Polsce?
Uprawa konopi włóknistych jest w Polsce legalna, ale tylko z kwalifikowanego materiału siewnego odmian dopuszczonych w UE, o zawartości THC nie wyższej niż 0,3 %. Od 2022 roku zamiast zezwolenia wójta lub burmistrza wystarczy wpis do rejestru producentów prowadzonego przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR), który trzeba uzyskać przed siewem. Nasiona sprzedawane jako żywność lub karma dla ptaków nie są kwalifikowanym materiałem siewnym.
Uprawa konopi innych niż włókniste jest w Polsce przestępstwem, także na własny użytek. Inne kraje wybrały inną drogę: w Niemczech dorośli mogą od 2024 roku legalnie uprawiać w domu do trzech roślin. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule Czy marihuana jest legalna w Niemczech?
Konopie wracają na europejskie pola
Zainteresowanie konopiami wśród europejskich rolników szybko rośnie. Według Komisji Europejskiej powierzchnia uprawy konopi na włókno w UE wzrosła z 20 540 hektarów w 2015 roku do 33 020 hektarów w 2022 roku, a produkcja niemal się podwoiła. Francja odpowiada za ponad 60 % produkcji w UE, a za nią plasują się Niemcy i Holandia. Konopie często dobrze sprawdzają się też w płodozmianie i zwykle pozostawiają glebę w dobrym stanie dla kolejnej uprawy.
Jeśli chcesz zobaczyć i poczuć, jak pachną gotowe kwiaty konopi, znajdziesz je wśród naszych Susz CBD.
Najczęściej zadawane pytania o uprawę konopi
Czy można uprawiać konopie w domu w Polsce?
Uprawa konopi innych niż włókniste jest w Polsce zakazana. Konopie włókniste można uprawiać po wpisie do rejestru KOWR i z kwalifikowanego materiału siewnego.
Czy można wysiać nasiona konopi z karmy dla ptaków lub z supermarketu?
Nie. Legalna uprawa konopi wymaga kwalifikowanego materiału siewnego odmiany dopuszczonej w UE.
Ile THC mogą zawierać konopie przemysłowe?
Najwyżej 0,3 %. Ten limit obowiązuje w całej UE od 2023 roku.
Jak długo trwa uprawa konopi?
Około czterech do pięciu miesięcy od siewu do zbioru, zależnie od odmiany i od tego, czy uprawia się je na włókno, czy na nasiona.
Kiedy kwitną konopie?
Konopie są rośliną dnia krótkiego i zaczynają kwitnąć, gdy noce się wydłużają. W północnej Europie wiele odmian kwitnie już w lipcu.
Źródła
- Komisja Europejska. Konopie. Rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich.
- Technologie- und Förderzentrum (TFZ) Bayern. Anbauhinweise Faserhanf.
- Technologie- und Förderzentrum (TFZ) Bayern. Anbauhinweise Körnerhanf.
- Technologie- und Förderzentrum (TFZ) Bayern. Rechtliche Regelungen zum Anbau von Nutzhanf.
- Salentijn, E. M. J. et al. (2019). The Complex Interactions Between Flowering Behavior and Fiber Quality in Hemp. Frontiers in Plant Science, 10, 614.
