Dat cannabis de hersenen op lange termijn schaadt, werd lang als vanzelfsprekend gezien. Een Deense studie die meer dan 5.000 mannen ruim vier decennia volgde, geeft een heel ander beeld. De mannen die cannabis hadden gebruikt, verloren met het ouder worden niet meer cognitief vermogen dan wie het nooit had gebruikt. Eerder het tegendeel.
Update 2026: Sinds dit artikel werd geschreven, wijzen meer studies dezelfde kant op. In februari 2026 publiceerden onderzoekers van de University of Colorado een studie onder meer dan 26.000 volwassenen van middelbare en oudere leeftijd uit de Britse UK Biobank. Daaruit bleek dat cannabisgebruik gedurende het leven samenhing met een groter volume van bepaalde hersengebieden en betere resultaten op verschillende cognitieve tests. Verderop lees je er meer over.
In het kort
- De studie volgde 5.162 Deense mannen gemiddeld 44 jaar lang.
- De mannen werden getest bij de militaire keuring, rond hun 20e, en opnieuw op een gemiddelde leeftijd van 64 jaar.
- Wie cannabis had gebruikt, ging 1,3 IQ-punt minder achteruit dan wie het nooit had gebruikt.
- Noch vroeg beginnen noch regelmatig gebruik hing samen met meer achteruitgang.
- De studie verscheen in 2024 in het tijdschrift Brain and Behavior.

De studie die oude aannames op hun kop zet
Onderzoekers van de Universiteit van Kopenhagen en de Deense Hoofdstedelijke Regio onderzochten het verband tussen cannabisgebruik en cognitieve verandering van de vroege volwassenheid tot na het 60e levensjaar. In totaal deden 5.162 Deense mannen mee, met een gemiddelde follow-up van 44 jaar. Daarmee is het een van de langste studies in zijn soort.
De resultaten verschenen in 2024 in het wetenschappelijke tijdschrift Brain and Behavior en gaan in tegen veel eerdere aannames over cannabis en de hersenen.
Minder cognitieve achteruitgang bij cannabisgebruikers
Iedereen verliest met de jaren wat cognitief vermogen. In de studie daalden de scores over de 44 jaar gemiddeld met ruim 6 IQ-punten. Maar de mannen die cannabis hadden gebruikt, gingen minder achteruit dan wie het nooit had gebruikt. Het verschil kwam overeen met 1,3 IQ-punt.
Het resultaat bleef overeind, ook nadat de onderzoekers rekening hadden gehouden met factoren als opleiding, alcohol, roken en andere drugs. Hun conclusie was dat ze in deze groep geen schadelijke effecten van cannabis op de leeftijdsgebonden cognitieve achteruitgang zagen.
Geen effect van beginleeftijd of frequentie
De onderzoekers keken ook of de leeftijd waarop iemand begon, of hoe vaak iemand cannabis gebruikte, verschil maakte. De resultaten lieten zien dat:
- vroeg beginnen, vóór het 18e jaar, niet samenhing met meer achteruitgang
- regelmatig gebruik, minstens twee keer per week, ook niet samenhing met meer achteruitgang
- er geen duidelijke verschillen waren tussen verschillende groepen gebruikers
Ongeveer 39 procent van de deelnemers had minstens één keer cannabis gebruikt, en ongeveer de helft van hen was vóór hun 18e begonnen.
Zo werd de studie uitgevoerd
De studie was gebaseerd op de Børge Priens Prøve, de intelligentietest die Deense mannen bij de militaire keuring doen, meestal rond hun 20e. Dezelfde test werd bij de follow-up herhaald, toen de mannen gemiddeld 64 jaar waren.
Zo hadden de onderzoekers de zeldzame kans om de echte verandering bij dezelfde persoon over een heel volwassen leven te meten, in plaats van verschillende mensen op één moment te vergelijken. De deelnemers beantwoordden ook vragen over hun cannabisgebruik door de jaren heen, zoals wanneer ze begonnen, hoe vaak ze cannabis gebruikten en of ze andere drugs hadden geprobeerd.
Wat kan de resultaten verklaren?
De onderzoekers noemen meerdere mogelijke verklaringen. De cannabisgebruikers in de studie hadden vanaf het begin een iets hoger IQ en opleidingsniveau. De onderzoekers hebben daarvoor gecorrigeerd, maar er kunnen andere factoren zijn die niet te meten waren.
De resultaten sluiten ook aan bij dieronderzoek. Een veelgeciteerde studie in Nature Medicine uit 2017 liet zien dat lage doses THC het geheugen en leervermogen van oude muizen verbeterden. Dat roept de vraag op of bepaalde stoffen in cannabis een rol kunnen spelen voor het ouder wordende brein, al is het nog te vroeg om conclusies over mensen te trekken.
Meer studies wijzen dezelfde kant op
De Deense studie staat niet alleen. Al in 1999 volgden Amerikaanse onderzoekers 1.318 mensen in Baltimore 12 jaar lang en vonden geen verschil in cognitieve achteruitgang tussen zware gebruikers, lichte gebruikers en mensen die geen cannabis gebruikten.
Een Nieuw-Zeelandse studie uit 2012 vond weliswaar een verband tussen langdurig gebruik dat in de tienerjaren begon en een dalend IQ. Maar een jaar later liet een Noorse onderzoeker in hetzelfde tijdschrift zien dat dit resultaat verklaard kon worden door sociaaleconomische verschillen tussen de groepen.
De afgelopen jaren zijn er nog meer studies verschenen:
- 2024: Een Amerikaanse studie onder 4.744 mensen boven de 45 vond dat wie cannabis om niet-medische redenen gebruikte, veel minder vaak het gevoel had dat het geheugen en denkvermogen achteruit waren gegaan.
- 2026: De studie van de University of Colorado onder 26.362 mensen tussen 40 en 77 jaar vond dat cannabisgebruik gedurende het leven samenhing met een groter volume in hersengebieden met veel CB1-receptoren en betere resultaten op tests voor leren, geheugen, verwerkingssnelheid en aandacht. Matig gebruik gaf de gunstigste resultaten.
Wil je meer weten over hoe cannabinoïden in het lichaam werken? Lees dan ons artikel over het endocannabinoïde systeem. We leggen ook het verschil uit tussen CBD en THC.
Goed om te weten
Zoals elk onderzoek hebben deze studies hun beperkingen. De Deense studie omvatte alleen mannen, en bij vrouwen kunnen de resultaten anders uitvallen. De gegevens over cannabisgebruik waren zelfgerapporteerd, en mogelijk deden mensen met zeer intensief gebruik minder vaak mee aan de follow-up.
De onderzoekers wijzen er ook op dat een verschil van 1,3 IQ-punt klein is en in het dagelijks leven misschien niet merkbaar. De belangrijkste boodschap is eerder dat de studie niet de duidelijke achteruitgang laat zien die velen vreesden. Dat geldt voor de langetermijneffecten. Dat cannabis het geheugen en de concentratie beïnvloedt zolang je onder invloed bent, is bekend.
Conclusie
De Deense studie is een belangrijke bijdrage aan de kennis over cannabis en de hersenen. Met 44 jaar follow-up en meer dan 5.000 deelnemers heeft ze echt gewicht, en ze wordt ondersteund door meerdere recentere studies uit de VS en het Verenigd Koninkrijk.
Alles bij elkaar wijst het onderzoek erop dat de vrees dat cannabis het denkvermogen op lange termijn aantast, overdreven is geweest. Tegelijk zijn de resultaten gebaseerd op verbanden en niet op bewezen oorzaken. De hersenen ontwikkelen zich tot ongeveer het 25e levensjaar, en onderzoek dat specifiek naar jongeren kijkt, is nog steeds gemengder.
Wat liet de Deense studie zien?
Mannen die cannabis hadden gebruikt, gingen tussen hun 20e en 64e 1,3 IQ-punt minder cognitief achteruit dan mannen die nooit cannabis hadden gebruikt.
Hoeveel mensen deden mee aan de studie?
De studie omvatte 5.162 Deense mannen die gemiddeld 44 jaar werden gevolgd.
Maakte de beginleeftijd uit?
Nee. Noch beginnen vóór het 18e jaar noch gebruik van minstens twee keer per week hing samen met meer achteruitgang.
Zijn er andere studies met vergelijkbare resultaten?
Ja. Onder meer een Amerikaanse studie uit 1999 vond geen verschil in cognitieve achteruitgang, en een Britse studie uit 2026 koppelde cannabisgebruik aan betere resultaten op cognitieve tests.
Is dit medisch advies?
Nee. Het artikel vat onderzoek samen en is bedoeld als algemene informatie.
Dit artikel vat wetenschappelijk onderzoek samen en is uitsluitend bedoeld als algemene informatie. Het is geen medisch advies. Neem contact op met een arts of andere zorgverlener als je vragen hebt over je gezondheid.
Bronnen
- Høeg KM, Frodegaard RL, Grønkjær M, Osler M, Mortensen EL, Flensborg-Madsen T, Okholm GT. (2024). Cannabis Use and Age-Related Changes in Cognitive Function From Early Adulthood to Late Midlife in 5162 Danish Men. Brain and Behavior, 14(11), e70136.
- Guha A et al. (2026). Lifetime Cannabis Use Is Associated with Brain Volume and Cognitive Function in Middle-Aged and Older Adults. Journal of Studies on Alcohol and Drugs, 87(4), 739-751.
- Chen Z, Wong R. (2024). Association Between Cannabis Use and Subjective Cognitive Decline: Findings from the Behavioral Risk Factor Surveillance System. Current Alzheimer Research, 20(11), 802-810.
- Lyketsos CG, Garrett E, Liang KY, Anthony JC. (1999). Cannabis use and cognitive decline in persons under 65 years of age. American Journal of Epidemiology, 149(9), 794-800.
- Meier MH et al. (2012). Persistent cannabis users show neuropsychological decline from childhood to midlife. PNAS, 109(40), E2657-E2664.
- Rogeberg O. (2013). Correlations between cannabis use and IQ change in the Dunedin cohort are consistent with confounding from socioeconomic status. PNAS, 110(11), 4251-4254.
- Bilkei-Gorzo A et al. (2017). A chronic low dose of Δ9-tetrahydrocannabinol (THC) restores cognitive function in old mice. Nature Medicine, 23(6), 782-787.



