CBD vs THC: wat is het verschil?

CBD en THC zijn de twee bekendste stoffen in de cannabisplant, en ze worden vaak door elkaar gehaald. Dat is niet zo vreemd. Ze worden in dezelfde plant gemaakt, uit dezelfde uitgangsstof, en hebben precies dezelfde chemische formule. Toch zorgt maar één van de twee voor de roes waar cannabis om bekendstaat. Het verschil zit in hoe de atomen gerangschikt zijn, en dat kleine detail heeft grote gevolgen voor hoe de stoffen op het lichaam werken. Hier lees je wat onderzoek echt zegt.

Dezelfde plant, dezelfde oorsprong

De cannabisplant maakt meer dan honderd verschillende cannabinoïden, maar CBD en THC komen het meest voor. Beide beginnen als hetzelfde molecuul, cannabigerolzuur (CBGA), dat soms de moederstof wordt genoemd. Enzymen in de klierharen van de plant zetten CBGA verder om. Het enzym THCA-synthase maakt er THCA van, en het enzym CBDA-synthase maakt er CBDA van.

In de levende plant bestaan de stoffen dus als zuren, THCA en CBDA. Pas als het materiaal wordt verhit, bijvoorbeeld door roken, verdampen of bakken, splitst er een carboxylgroep af en worden de zuren THC en CBD. Dit proces heet decarboxylatie. Daarom heeft rauwe cannabis niet hetzelfde effect als verhitte.

Het resultaat zijn twee moleculen met dezelfde formule: 21 koolstofatomen, 30 waterstofatomen en 2 zuurstofatomen. Het verschil is dat THC een gesloten ring heeft waar CBD een open ring en een extra hydroxylgroep heeft. Het klinkt als een detail, maar de vorm bepaalt in welke receptoren in het lichaam het molecuul past.

Waarom sommige planten CBD maken en andere THC

Of een plant rijk wordt aan THC of CBD, hangt grotendeels af van de genen. De Nederlandse onderzoeker Etienne de Meijer en zijn collega’s toonden in 2003 aan dat één enkele genlocus dat bepaalt. Een plant die de THC-variant van beide ouders erft, wordt THC-dominant, een plant met de CBD-variant van beide wordt CBD-dominant, en een plant met van elk één variant komt ergens daartussen uit.

Dit verschil ligt ten grondslag aan de indeling in hennep en drugscannabis. Industriële hennep is veredeld voor vezels, zaden en CBD en heeft een zeer laag THC-gehalte. In de EU mogen alleen hennepsoorten uit de gemeenschappelijke rassencatalogus van de EU met landbouwsteun worden geteeld, en ze mogen maximaal 0,3 procent THC bevatten. De indeling in sativa en indica zegt daarentegen weinig over de gehaltes aan CBD en THC.

Historisch gezien werd CBD trouwens als eerste ontdekt. De Amerikaanse chemicus Roger Adams isoleerde CBD in 1940 uit wilde hennep uit Minnesota. THC werd pas in 1964 geïsoleerd, door Yechiel Gaoni en Raphael Mechoulam in Israël. Meer over het lange verleden van de plant lees je in ons artikel over de geschiedenis van cannabis.

Hoe CBD en THC werken in het lichaam

Het lichaam heeft een eigen systeem voor cannabinoïden, het endocannabinoïdesysteem. Het bestaat uit receptoren, vooral CB1 en CB2, en uit lichaamseigen stoffen die eraan binden. CB1-receptoren komen veel voor in de hersenen en het zenuwstelsel, terwijl CB2 vooral in het immuunsysteem zit.

THC: activeert CB1

THC heeft een vorm die in de CB1-receptor past en activeert die, ongeveer zoals de lichaamseigen cannabinoïden, maar sterker en langer. Dat zorgt voor de roes: een veranderd tijdsbesef, euforie, meer eetlust en soms onrust of een slechter kortetermijngeheugen.

CBD: werkt op andere manieren

CBD activeert CB1 niet op dezelfde manier en maakt je daarom niet high. In plaats daarvan beïnvloedt het verschillende andere systemen. Laboratoriumonderzoek op cellen wijst erop dat CBD kan werken als een zogeheten negatieve allosterische modulator van CB1. Dat betekent dat CBD aan een andere plek op de receptor bindt en die minder gevoelig maakt voor stoffen als THC. Hoeveel dit in het menselijk lichaam uitmaakt, is nog niet helemaal duidelijk.

Je leest soms dat CBD helemaal niet psychoactief is. Dat klopt niet helemaal. CBD werkt op de hersenen en kan bijvoorbeeld moe maken, maar het geeft geen roes, en de Wereldgezondheidsorganisatie WHO concludeerde in 2018 dat CBD bij mensen geen tekenen van misbruik- of verslavingspotentieel laat zien.

Wanneer CBD en THC samenwerken

Het interessantste aan CBD en THC is misschien hoe ze elkaar beïnvloeden. Een Brits onderzoek uit 2013 gaf gezonde vrijwilligers CBD vóór een dosis THC. De groep die CBD had gekregen, ervoer minder paranoia en had minder geheugenproblemen dan de groep die een placebo kreeg.

Een vervolgonderzoek van dezelfde onderzoeksgroep in 2023 gaf een genuanceerder beeld. Daarin kregen 46 mensen cannabis met verschillende verhoudingen tussen CBD en THC, in hoeveelheden die gebruikelijk zijn in cannabis. Deze keer dempte CBD de acute effecten van THC niet. De conclusie is dat verhoudingen en hoeveelheden ertoe doen, en dat je er niet op kunt rekenen dat een beetje CBD de scherpe kantjes van veel THC afhaalt.

Hier komt het entourage-effect om de hoek kijken. De term beschrijft het idee dat de stoffen van de plant samen beter werken dan afzonderlijk. Farmacoloog Ethan Russo heeft beschreven hoe CBD, andere cannabinoïden zoals CBN en terpenen zoals myrceen, limoneen en pineen elkaar kunnen versterken en in balans houden. Het is een van de redenen waarom veel mensen fullspectrumproducten verkiezen boven pure geïsoleerde CBD. Het onderzoek op dit gebied groeit, maar er moet nog veel worden onderzocht in gecontroleerde studies bij mensen.

CBD en THC vergeleken

Goedgekeurde geneesmiddelen

Zowel CBD als THC wordt gebruikt in goedgekeurde geneesmiddelen. Sativex is een mondspray met ongeveer gelijke delen THC en CBD, die wordt gebruikt bij spasticiteit bij mensen met MS en in verschillende Europese landen is goedgekeurd. Epidyolex bevat gezuiverde CBD en werd in 2019 door het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) goedgekeurd voor bepaalde ernstige, zeldzame vormen van epilepsie. Deze geneesmiddelen worden voorgeschreven door medisch specialisten en zijn iets heel anders dan de CBD-producten die vrij verkocht worden.

Goed om te weten

Drugstests. Gewone drugstests zoeken naar afbraakproducten van THC, niet van CBD, en kunnen hennepproducten niet onderscheiden van andere cannabis. In een Amerikaans onderzoek namen 60 mensen twee weken lang twee keer per dag CBD-olie met verschillende kleine hoeveelheden THC. Positieve urinetests kwamen voor in alle groepen waarvan de olie THC bevatte, ook al waren de hoeveelheden te klein om enige beïnvloeding te veroorzaken. Ook een monster in de groep die alleen CBD kreeg, testte positief. Word je getest op je werk of in het verkeer, wees dan voorzichtig.

Geneesmiddelen en bijwerkingen. CBD wordt in de lever afgebroken door dezelfde enzymen als veel geneesmiddelen, en de WHO wijst erop dat het de werking van andere medicijnen kan beïnvloeden. In klinische studies met hoge doses waren vermoeidheid, maagklachten en een veranderde eetlust de meest voorkomende bijwerkingen. Gebruik je medicijnen, dan is het verstandig om eerst met een arts of apotheker te praten.

Regels. 0,3 procent is de grens voor welke hennepsoorten in de EU geteeld mogen worden. Die bepaalt op zichzelf niet wat er geldt voor eindproducten, en de regels verschillen per land.

Wil je zien wat we aanbieden, dan vind je dat onder CBD-olie in onze shop.

Bronnen

• PubChem. Cannabidiol en Dronabinol (THC).
• Gülck, T. and Møller, B. L. (2020). Phytocannabinoids: Origins and Biosynthesis. Trends in Plant Science, 25, 985–1004.
• de Meijer, E. P. M. et al. (2003). The inheritance of chemical phenotype in Cannabis sativa L. Genetics, 163, 335–346.
• Adams, R., Hunt, M. and Clark, J. H. (1940). Structure of Cannabidiol, a Product Isolated from the Marihuana Extract of Minnesota Wild Hemp. Journal of the American Chemical Society, 62, 196–200.
• Gaoni, Y. and Mechoulam, R. (1964). Isolation, Structure, and Partial Synthesis of an Active Constituent of Hashish. Journal of the American Chemical Society, 86, 1646–1647.
• Laprairie, R. B. et al. (2015). Cannabidiol is a negative allosteric modulator of the cannabinoid CB1 receptor. British Journal of Pharmacology, 172, 4790–4805.
• Englund, A. et al. (2013). Cannabidiol inhibits THC-elicited paranoid symptoms and hippocampal-dependent memory impairment. Journal of Psychopharmacology, 27, 19–27.
• Englund, A. et al. (2023). Does cannabidiol make cannabis safer? A randomised, double-blind, cross-over trial of cannabis with four different CBD:THC ratios. Neuropsychopharmacology, 48, 869–876.
• Russo, E. B. (2011). Taming THC: potential cannabis synergy and phytocannabinoid-terpenoid entourage effects. British Journal of Pharmacology, 163, 1344–1364.
• Huestis, M. A. et al. (2019). Cannabidiol Adverse Effects and Toxicity. Current Neuropharmacology, 17, 974–989.
• WHO Expert Committee on Drug Dependence (2018). Cannabidiol (CBD): Critical Review Report.
• Wolinsky, D. et al. (2026). The acute and chronic pharmacokinetics and pharmacodynamics of oral cannabidiol with and without low doses of delta-9-tetrahydrocannabinol. Journal of Analytical Toxicology, 50, bkaf075.
• EMA. Epidyolex.
• Europese Unie. Verordening (EU) 2021/2115 (artikel 4).