Veel vloeipapier in de wereld heeft één ding gemeen: een band met een stad waar de meeste mensen nog nooit van gehoord hebben. Alcoy, of Alcoi in het Valenciaans, ligt tussen de bergen van de provincie Alicante in het zuidoosten van Spanje. Het is een industriestad met iets meer dan 60.000 inwoners, en er wordt hier al meer dan 250 jaar papier om te rollen gemaakt. Ook de bruine boekjes van RAW worden vandaag in de omgeving van Alcoy gemaakt.
In het kort
- Alcoy in de provincie Alicante is sinds de 18e eeuw een centrum voor de productie van vloeipapier.
- De rivieren en watermolens in het dal gaven de stad zowel energie als schoon water voor het maken van papier.
- In 1815 begon in Alcoy een van de eerste bedrijven die kant-en-klare boekjes vloeipapier maakten.
- Begin 20e eeuw waren er meer dan duizend verschillende merken boekjes vloeipapier uit de stad.
- RAW werd in 1995 opgericht door Josh Kesselman, en de boekjes worden nog steeds in de omgeving van Alcoy gemaakt.

Waarom Alcoy?
Het was geen toeval dat de papierindustrie juist hier groeide. Voor het maken van papier is veel schoon water nodig, zowel om de vezels te verwerken als om de machines aan te drijven. Alcoy ligt op de plek waar verschillende beken, waaronder de Molinar, samenkomen en de rivier de Serpis vormen. Al vroeg werden er molens langs het water gebouwd, en de wijk El Molinar is naar hen vernoemd.
Papier maken heeft een lange traditie in de regio Valencia. De techniek kwam in de middeleeuwen naar Spanje, en al in de 12e eeuw waren er papiermolens in de regio. Lange tijd werd papier gemaakt van vezels van hennep, linnen en katoen, vaak uit oud textiel. Toen de vraag naar dun papier voor tabak groeide, had Alcoy al de kennis, de waterkracht en de industrie die daarvoor nodig waren.
Toen tabak in papier werd gerold
Tabak in papier rollen is een Spaanse traditie. Al in de 17e en 18e eeuw rookte men in Spanje zogenoemde papelates, tabak gerold in dun papier, die onder meer te zien zijn op schilderijen van Francisco Goya. Daarna verspreidde de gewoonte zich over de rest van Europa. Rond 1830 had ze Frankrijk bereikt, waar ze de naam cigarette kreeg, en in 1845 begon het Franse staatsmonopolie op tabak sigaretten te maken.
Naarmate de gewoonte zich verspreidde, groeide de vraag naar papier dat speciaal voor dit doel werd gemaakt. In Alcoy begon men in de 18e eeuw zulk papier te maken. Pay-Pay, een van de oudste merken die nog bestaan, geeft aan dat de eerste vloeipapiermolen in Alcoy in 1764 begon. Tegelijk schrijft het bedrijf openlijk dat delen van zijn vroege geschiedenis op overlevering berusten, wat gebruikelijk is bij zulke oude industrieën.
De boekjes die het makkelijk maakten
In het begin werd vloeipapier verkocht in grotere vellen die je zelf moest knippen of vouwen. In 1815 begon in Alcoy een van de eerste bedrijven die het papier op maat sneden en in kleine boekjes bundelden. Daardoor werd het papier veel makkelijker in gebruik, en het boekje werd wereldwijd de standaard.
Eind 19e en begin 20e eeuw groeide de sector snel. Volgens de krant Alicante Plaza waren er op het hoogtepunt meer dan duizend verschillende merken boekjes vloeipapier uit Alcoy, en de omslagen waren vaak kleine kunstwerkjes die nu gewilde verzamelobjecten zijn. Verschillende fabrikanten fuseerden uiteindelijk tot Papeleras Reunidas, waarvan het merk Bambú over de hele wereld werd verkocht.
Wat vloeipapier tot vloeipapier maakt
Vloeipapier is niet zomaar dun papier. Het moet voldoen aan eisen waar gewoon papier nooit aan hoeft te voldoen.
- Dikte. Gewoon printpapier weegt ongeveer 80 gram per vierkante meter. Vloeipapier weegt maar een fractie daarvan, en papier zo dun maken dat het toch heel blijft, vraagt om precisie in elke stap.
- Gelijkmatig branden. Het papier moet ongeveer even snel branden als de inhoud. Hoe dicht de vezels op elkaar zitten, de porositeit van het papier, bepaalt hoe het brandt.
- Gebleekt of ongebleekt. Wit papier is gebleekt, terwijl ongebleekt papier de natuurlijke bruine kleur van de vezels houdt. Veel mensen kiezen liever ongebleekt papier, omdat het minder behandelingen heeft ondergaan.
- De plakrand. Kwaliteitsfabrikanten maken de plakrand, die je bevochtigt om het papier dicht te plakken, van natuurlijke gom van de acaciaboom.
Concurrentie, oorlog en verandering
In de 20e eeuw veranderde de sector. De concurrentie uit Catalonië werd hevig. Het merk Smoking, in 1924 opgericht in Capellades bij Barcelona door het bedrijf Miquel y Costas, groeide uit tot een van de grootste spelers en veroverde een groot deel van de markt. Ook de Spaanse Burgeroorlog en de decennia van isolement onder Franco maakten export moeilijker.
Veel fabrieken in Alcoy sloten in de loop van de tijd, en Papeleras Reunidas hield op te bestaan. Maar de kennis en een deel van de machines bleven in de omgeving, en dat zou beslissend blijken voor het volgende hoofdstuk.
RAW en de erfenis van Alcoy
RAW werd in 1995 opgericht door de Amerikaan Josh Kesselman. Zijn idee was ongebleekt vloeipapier zonder toevoegingen, en hij ging naar Spanje om fabrikanten met de juiste kennis te vinden. Volgens High Times kwam hij in contact met een lokale papiermaker die de productie weer had opgestart met machines uit de oude Bambú-fabriek. De familie van Kesselman kocht de fabriek later, in 2019, en de boekjes van RAW worden nog steeds in Spanje afgewerkt.
De boekjes worden gemaakt in Benimarfull, een klein dorp op een paar kilometer van Alcoy. Volgens het bedrijf wordt de gebruikte hennep in Zuid-Frankrijk gemalen. Een kenmerk van RAW is het watermerk in het papier, dat ontstaat door het papier tussen metalen rollen te persen. Volgens RAW helpt het patroon het papier gelijkmatig te branden.
Het assortiment van RAW vind je op onze pagina over RAW. Het volledige aanbod vind je bij ons vloeipapier.
Alcoy nu
Vandaag is Alcoy een moderne industriestad waar textiel, papier, voeding en metaal belangrijke sectoren zijn. De papierindustrie is niet meer zo dominant als in haar bloeitijd in de 19e eeuw, maar de traditie leeft voort in de omgeving, en de bruine boekjes die over de hele wereld worden verkocht, zijn het resultaat van een verhaal dat begon aan de rivieren van de Valenciaanse bergen.
Waar wordt RAW-vloei gemaakt?
De boekjes van RAW worden gemaakt in Spanje, in Benimarfull in de provincie Alicante, op een paar kilometer van Alcoy. Volgens het bedrijf wordt de gebruikte hennep in Zuid-Frankrijk gemalen.
Waarom wordt Alcoy de stad van het vloeipapier genoemd?
In Alcoy wordt al sinds de 18e eeuw vloeipapier gemaakt. In 1815 begon hier een van de eerste bedrijven die kant-en-klare boekjes maakten, en begin 20e eeuw waren er meer dan duizend merken boekjes vloeipapier uit de stad.
Wanneer werd RAW opgericht?
RAW werd in 1995 opgericht door Josh Kesselman. Het merk staat bekend om zijn ongebleekte papier en het watermerk in het papier.
Wat is het verschil tussen gebleekt en ongebleekt vloeipapier?
Gebleekt papier is behandeld zodat het wit wordt, terwijl ongebleekt papier de natuurlijke bruine kleur van de vezels houdt. Veel mensen kiezen liever ongebleekt papier, omdat het minder behandelingen heeft ondergaan.
Komt Smoking uit Alcoy?
Nee. Smoking werd in 1924 opgericht in Capellades bij Barcelona door Miquel y Costas. Het merk werd een belangrijke concurrent van de fabrikanten in Alcoy.
Bronnen
- Alicante Plaza. Libritos de papel de fumar: embalaje de una época.
- Nueva Tribuna (2021). La curiosa historia del papel de liar.
- Collectors Weekly. The unfiltered history of rolling papers.
- High Times. Give it to you RAW: the true story of Josh Kesselman, RAW papers and the Spanish factory.
- Wikipedia. RAW (rolling papers).
- Wikipedia. Smoking (rolling paper).
- Wikipedia. Cigarette.
- Wikipedia. Alcoy.
- Pay-Pay. Sobre nosotros (paypaypaper.com).



