Indica en sativa zijn de twee woorden die je het vaakst tegenkomt als je leest over cannabis, CBD-bloemen of hasj. Bijna elke soortbeschrijving begint ermee. Volgens de gangbare uitleg is indica ontspannend en sativa opwekkend. Onderzoek geeft een genuanceerder beeld. Hier lees je waar de namen vandaan komen, wat ze over een plant zeggen, wat studies laten zien en waarom terpenen meer vertellen dan het label.
In het kort
- De namen komen uit de plantkunde: Carolus Linnaeus beschreef Cannabis sativa in 1753 en Jean-Baptiste Lamarck Cannabis indica in 1785.
- Tegenwoordig worden indica en sativa vooral gebruikt om groeiwijze, bladvorm en aroma te beschrijven.
- De meeste soorten van nu zijn hybrides met genetica van beide.
- Genetisch onderzoek laat zien dat de labels vaak niet overeenkomen met de werkelijke afstamming of chemie van een plant.
- Cannabinoïden en terpenen zeggen meer over een soort dan of die indica of sativa wordt genoemd.
Wat is het verschil tussen indica en sativa?
Kort gezegd beschrijven indica en sativa twee soorten groeiwijze. Indica wordt geassocieerd met korte, compacte planten met brede bladeren, sativa met hoge, open planten met smalle bladeren. In de loop der tijd zijn er verschillende aromaprofielen en ervaringen aan gekoppeld. De tabel toont de traditionele verschillen zoals kwekers en soortbeschrijvingen ze meestal weergeven.
| Indica | Sativa | Hybride | |
|---|---|---|---|
| Groeiwijze | Kort, compact en bossig | Hoog, open en luchtig | Wisselend |
| Bladeren | Breed, donkergroen | Smal, lichtgroen | Wisselend |
| Bloeitijd | Korter | Langer | Wisselend |
| Traditionele herkomst | Afghanistan, Pakistan en de Hindu Kush | Warmere gebieden dichter bij de evenaar | Gekweekte kruising |
| Typisch aroma | Aards, zoet, muskusachtig | Citrus, den, kruiden | Een mix van beide |
| Vaak geassocieerd met | Avond en ontspanning | Dag en activiteit | Hangt af van de soort |
De tabel is een vereenvoudiging. Groeiwijze en bladvorm kloppen het best, omdat je ze met het blote oog kunt zien. Het verband met de ervaring is het zwakst, en dat is ook wat onderzoek het meest in twijfel heeft getrokken.
Waar komen de namen vandaan?
De Zweedse botanicus Carolus Linnaeus beschreef Cannabis sativa in 1753. Dat was de hennep die in Europa werd geteeld voor vezels en zaden. Ruim dertig jaar later, in 1785, beschreef de Franse natuuronderzoeker Jean-Baptiste Lamarck Cannabis indica op basis van planten uit India, die kleiner en harsrijker waren en werden gebruikt om hun bedwelmende eigenschappen. Een derde type, Cannabis ruderalis, werd in 1924 beschreven door de Russische botanicus Dmitri Janischewsky. Het is klein en bloeit op basis van leeftijd in plaats van daglengte, wat nu wordt benut in zogenoemde autoflower-soorten.
Botanici zijn het er nog steeds niet over eens of het om aparte soorten gaat of om variëteiten van één en dezelfde soort. Botanicus John McPartland heeft laten zien dat het dagelijkse taalgebruik bovendien is afgedreven van de oorspronkelijke beschrijvingen. Wat een winkel nu sativa noemt, komt niet overeen met Linnaeus’ vezelhennep, en wat indica heet, is niet hetzelfde als Lamarcks Indiase planten.
| Naam | Botanische betekenis | Dagelijkse betekenis nu |
|---|---|---|
| Cannabis sativa | Linnaeus’ hennep uit 1753, geteeld voor vezels en zaden | Hoge plant met smalle bladeren en een opwekkende reputatie |
| Cannabis indica | Lamarcks harsrijke planten uit India, 1785 | Korte plant met brede bladeren en een ontspannende reputatie |
| Cannabis ruderalis | Janischewsky’s wild groeiende type uit 1924 | Gebruikt voor autoflower-soorten |
| Hybride | Geen botanische categorie | Kruising met genetica van zowel indica als sativa |
Wat zegt onderzoek?
De afgelopen tien jaar hebben verschillende studies onderzocht of de labels kloppen. Een Canadese studie uit 2015 analyseerde het DNA van 124 monsters cannabis en hennep. De onderzoekers vonden maar een matig verband tussen de genetica van een soort en of die indica of sativa werd genoemd, en zagen dat soortnamen vaak niet overeenkwamen met een duidelijke genetische identiteit. Ook bleek industriële hennep genetisch dichter bij indica-types te liggen dan bij sativa-types.
Een studie in Nature Plants uit 2021 ging een stap verder. Meer dan honderd monsters werden zowel genetisch als chemisch geanalyseerd. Monsters met het label sativa en indica waren over het hele genoom niet van elkaar te onderscheiden. Het label hing in plaats daarvan samen met een klein aantal terpenen, waarvan de gehaltes worden gestuurd door een kleine groep genen. Een Amerikaanse studie uit 2022 kwam tot een vergelijkbare conclusie: de labels in de handel kwamen niet consequent overeen met de chemische inhoud van de monsters, al hoorden bepaalde labels vaker bij bepaalde chemische profielen.
Neuroloog en cannabisonderzoeker Ethan Russo heeft het duidelijk verwoord. Hij noemt de alledaagse indeling in sativa en indica „total nonsense” en zegt dat je de chemische inhoud van een plant niet kunt raden aan de hand van hoogte, vertakking of bladvorm. Volgens hem kan alleen een laboratoriumanalyse laten zien wat een plant werkelijk bevat.
Terpenen vertellen meer dan het label
Terpenen zijn de geurstoffen in cannabis, hetzelfde soort stoffen dat citrusvruchten, lavendel en dennen hun geur geeft. Ze bepalen hoe een soort ruikt en verklaren volgens verschillende onderzoekers het best waarom soorten verschillend worden ervaren. Russo stelt bijvoorbeeld dat het zware gevoel dat vaak met indica wordt geassocieerd eerder samenhangt met de terpeen myrceen dan met het soorttype zelf. De wisselwerking tussen terpenen en cannabinoïden heet het entourage-effect, en dat is een van de redenen waarom hele bloemen en fullspectrumproducten zo interessant zijn.
Terpenen zijn ook afzonderlijk onderzocht. Het meeste van dat onderzoek is gedaan bij dieren of in het laboratorium, dus de resultaten zijn niet direct te vertalen naar mensen. Ze geven wel een aanwijzing waarom twee soorten met evenveel CBD heel verschillend kunnen worden ervaren. De tabel laat zien waarmee de meest voorkomende terpenen worden geassocieerd.
| Terpeen | Geur | Komt ook voor in | Geassocieerd met |
|---|---|---|---|
| Myrceen | Aards, muskusachtig, fruitig | Mango, hop, tijm | Ontspanning en een zwaarder lichaamsgevoel |
| Limoneen | Citrus | Citroen- en sinaasappelschil | Positieve stemming en energie |
| Pineen | Den, hars | Den, rozemarijn | Helderheid en focus |
| Terpinoleen | Fruitig, bloemig, kruidig | Appel, sering, tea tree | Kalmerend in een muizenstudie, ondanks de opwekkende reputatie |
| Linalool | Bloemig | Lavendel | Rust en ontspanning |
| Bèta-caryofylleen | Peperig, kruidig | Zwarte peper, kruidnagel | Bindt aan de CB2-receptoren van het lichaam |
Wil je meer weten over de afzonderlijke terpenen, dan hebben we erover geschreven in
Wat zijn terpenen? De meest voorkomende terpenen in cannabis.
Indica en sativa bij CBD-bloemen
Ook CBD-bloemen van EU-gecertificeerde industriële hennep worden vaak omschreven als indica, sativa of hybride. Die aanduiding komt van de kweker en zegt iets over groeiwijze, aroma en de achtergrond van de soort. Ze zegt echter niet hoeveel CBD, CBG of andere cannabinoïden de bloem bevat. Dat laat alleen een labrapport zien, met het volledige cannabinoïdenprofiel. Zo lees je er een:
Een CBD-labrapport (COA) lezen, stap voor stap.
Bij het kiezen van CBD-bloemen is het daarom handig om indica en sativa te zien als een aanwijzing voor aroma en karakter, en voor de rest naar de terpenen en het cannabinoïdenprofiel te kijken. Meer over cannabinoïden en hoe ze verschillen lees je in
Wat zijn cannabinoïden? CBD, THC, CBG, CBN en het endocannabinoïde systeem.
Geldt dit ook voor hasj?
Hasj wordt gemaakt van de trichomen, de kleine harsklieren op de bloem, zodat de terpenen van de plant behouden blijven. Hasj van een indica-dominante soort ruikt vaak zwaarder en aardser. Tegelijk beïnvloedt de productiemethode het resultaat minstens zo sterk als de soort. Lees meer in
CBD-hasj: wat het is, hoe het wordt gemaakt en hoe je het kiest.
Verderop op de pagina zie je een selectie van onze CBD-bloemen.
Wat is het verschil tussen indica en sativa?
Indica beschrijft korte, compacte planten met brede bladeren en sativa hoge planten met smalle bladeren. Er worden vaak verschillende aroma’s en ervaringen aan gekoppeld, maar onderzoek laat zien dat de labels niet altijd de genetica of chemie van een plant weerspiegelen.
Is indica ontspannend en sativa opwekkend?
Dat is de gangbare beschrijving, maar studies laten zien dat het label vaak niet overeenkomt met de chemische inhoud van de plant. Terpenen en cannabinoïden zeggen meer over een soort dan of die indica of sativa wordt genoemd.
Wat is een hybride?
Een hybride is een kruising met genetica van zowel indica als sativa. De meeste soorten van nu zijn hybrides.
Wie gaf indica en sativa hun naam?
Carolus Linnaeus beschreef Cannabis sativa in 1753 en Jean-Baptiste Lamarck Cannabis indica in 1785.
Maken indica en sativa uit bij CBD-bloemen?
De aanduiding zegt iets over groeiwijze en aroma. Hoeveel CBD en andere cannabinoïden een bloem bevat, zie je in het labrapport.
Bronnen
- Sawler, J. e.a. (2015). De genetische samenstelling van marihuana en hennep. PLOS ONE, 10(8), e0133292.
- Watts, S. e.a. (2021). De etikettering van cannabis hangt samen met genetische variatie in de genen voor terpeensynthase. Nature Plants, 7, 1330–1334.
- Smith, C. J. e.a. (2022). De fytochemische diversiteit van commerciële cannabis in de Verenigde Staten. PLOS ONE, 17(5), e0267498.
- Piomelli, D. en Russo, E. B. (2016). Het debat over Cannabis sativa versus Cannabis indica: een interview met dr. Ethan Russo. Cannabis and Cannabinoid Research, 1(1), 44–46.
- McPartland, J. M. (2018). Systeemindeling van cannabis op het niveau van familie, geslacht en soort. Cannabis and Cannabinoid Research, 3(1), 203–212.
- Russo, E. B. (2011). Taming THC: potential cannabis synergy and phytocannabinoid-terpenoid entourage effects. British Journal of Pharmacology, 163(7), 1344–1364.
- Gertsch, J. et al. (2008). Beta-caryophyllene is a dietary cannabinoid. PNAS, 105(26), 9099–9104.
- Ito, K. en Ito, M. (2013). Het kalmerende effect van geïnhaleerd terpinoleen bij muizen en de structuur-activiteitsrelaties daarvan. Journal of Natural Medicines, 67, 833–837.
