Terpeny w skrócie
- Terpeny to związki zapachowe, które rośliny wytwarzają same. To dzięki nim lawenda pachnie lawendą.
- Naukowcy znaleźli w konopiach ponad 150 różnych terpenów. To, które dominują, zależy od odmiany.
- Terpeny nie są kannabinoidami i nie odurzają, ale działają razem z kannabinoidami. Nazywa się to efektem świty (entourage).
Czym są terpeny?
Terpeny to duża grupa związków, które rośliny wytwarzają, aby wydzielać zapach. W przyrodzie znanych jest ich ponad 30 000, a większość z nas rozpoznaje kilka z nich, nie znając ich nazw: zapach świeżo obranej pomarańczy to limonen, zapach sosnowego lasu to pinen, a duża część zapachu lawendy to linalol.
Pod względem chemicznym terpeny zbudowane są z małych jednostek zwanych izoprenem. Im więcej jednostek, tym większa i cięższa cząsteczka. Najlżejsze terpeny szybko odparowują, dlatego roślina potrafi tak intensywnie pachnieć, gdy potrze się liść w palcach.
Mówiąc o olejkach eterycznych, w dużej mierze mówimy o terpenach. Olejek eteryczny to po prostu związki zapachowe rośliny w skoncentrowanej postaci.
Dlaczego rośliny wytwarzają terpeny?
Rośliny nie wytwarzają terpenów dla nas. Zapach pełni kilka funkcji:
- Obrona. Wiele terpenów ma nieprzyjemny smak lub drażni owady i zwierzęta roślinożerne.
- Przyciąganie zapylaczy. Zapach kwiatu to często mieszanka terpenów.
- Ochrona przed upałem i stresem. Niektóre terpeny pomagają roślinie znosić suszę i wysokie temperatury.
Terpeny w konopiach
W roślinie konopi terpeny powstają w trichomach, drobnych błyszczących włoskach pokrywających kwiaty. To te same gruczoły, które wytwarzają kannabinoidy, takie jak CBD i THC. Dlatego aromat i kannabinoidy znajdują się w tym samym miejscu i dlatego suszony kwiat pachnie znacznie mocniej niż liść.
W konopiach zidentyfikowano ponad 150 terpenów, ale większość z nich występuje tylko w śladowych ilościach. Zwykle za większość aromatu odpowiada kilka z nich. Łącznie terpeny stanowią często około 1–3 procent suchej masy kwiatu.
To, które terpeny dominują, zależy od odmiany, sposobu uprawy, terminu zbioru oraz tego, jak kwiaty zostały wysuszone i przechowane. Dwa susze CBD o tej samej zawartości CBD mogą więc pachnieć zupełnie inaczej: jeden świeżo i cytrusowo, drugi ziemiście i ciężko.
Najczęstsze terpeny w konopiach
Oto terpeny, z którymi najczęściej zetkniesz się w konopiach, oraz miejsca, z których możesz już znać ich zapach.
| Terpen | Aromat | Występuje też w |
|---|---|---|
| Mircen | Ziemisty, ziołowy, lekko owocowy | Chmiel, mango, tymianek |
| Limonen | Cytrusy | Skórka pomarańczy i cytryny |
| Beta-kariofilen | Pieprzowy, korzenny | Czarny pieprz, goździki |
| Pinen | Sosnowy las, żywica | Sosna, świerk, rozmaryn |
| Linalol | Kwiatowy, słodki | Lawenda, kolendra |
| Humulen | Drzewny, suchy | Chmiel |
| Terpinolen | Świeży, lekko kwiatowy i owocowy | Jabłko, bez, olejek z drzewa herbacianego |
Mircen
Mircen to terpen, który najczęściej dominuje w konopiach. Pachnie ziemiście i ziołowo z miękką, owocową nutą, trochę jak dojrzałe mango. Mircen występuje też w dużych ilościach w chmielu i to od niego pochodzi część aromatu chmielowego piwa.
Odmiany bogate w mircen są zwykle opisywane jako relaksujące i potwierdzają to badania: w brazylijskim badaniu na myszach mircen miał wyraźne działanie uspokajające.
Limonen
Limonen daje charakterystyczny cytrusowy zapach i jest tym samym związkiem, który znajduje się w skórce pomarańczy i cytryn. To jeden z najpowszechniejszych związków zapachowych na świecie, stosowany we wszystkim, od środków czystości po żywność. Odmiany bogate w limonen pachną świeżo i kwaskowo i kojarzą się z jaśniejszym, bardziej pogodnym nastrojem. Zapach cytrusów badano też u ludzi: w austriackim badaniu pacjenci czekający u dentysty byli spokojniejsi i w lepszym nastroju, gdy w poczekalni pachniało pomarańczą.
Beta-kariofilen
Beta-kariofilen to pieprzowa nuta znana z czarnego pieprzu i goździków. Wyróżnia się wśród terpenów, ponieważ naukowcy wykazali, że może wiązać się z receptorem CB2 w układzie endokannabinoidowym, co zwykle kojarzy się głównie z kannabinoidami. Co to oznacza w praktyce, wciąż nie jest jasne.
Pinen
Pinen to zapach sosnowego lasu. Występuje w dwóch formach, alfa- i beta-pinenu, i razem należą one do najczęstszych terpenów w przyrodzie. W konopiach pinen dodaje świeżej, żywicznej nuty. Pinen kojarzy się z jasnością umysłu i skupieniem, a Ethan Russo w swoim przeglądzie zwraca uwagę, że pinen może przeciwdziałać części wpływu THC na pamięć krótkotrwałą.
Linalol
Linalol to kwiatowy, lekko słodki zapach lawendy. W konopiach występuje zwykle w mniejszych ilościach, ale jest wyczuwalny w odmianach o łagodnym, kwiatowym profilu zapachowym. Linalol jest też częstym składnikiem perfum i mydeł.
To nie przypadek, że lawenda stała się klasykiem relaksu. W japońskim badaniu z 2018 roku zapach linalolu działał przeciwlękowo u myszy, a efekt znikał, gdy zmysł węchu myszy był zablokowany. Sugeruje to, że działa sam zapach.
Humulen i terpinolen
Humulen zawdzięcza nazwę chmielowi (Humulus) i daje suchą, drzewną nutę. Terpinolen rzadziej jest głównym terpenem, ale w odmianach, w których dominuje, daje świeży i lekko owocowy aromat.
Efekt świty: jak terpeny i kannabinoidy działają razem
Efekt świty (entourage effect) oznacza, że związki zawarte w roślinie działają razem i dają inne, pełniejsze doznanie niż którykolwiek z nich osobno. Termin wprowadzili w 1998 roku badacze Shimon Ben-Shabat i Raphael Mechoulam, ten drugi znany jako naukowiec, który jako pierwszy zidentyfikował THC. W 2011 roku neurolog Ethan Russo zebrał badania nad tym, jak terpeny i kannabinoidy wpływają na siebie nawzajem, a jego przegląd jest dziś szeroko cytowany w tej dziedzinie.
Dlatego dwie odmiany o tej samej zawartości CBD mogą działać tak różnie. Profil terpenów nadaje charakter: odmiany bogate w mircen i linalol często opisuje się jako uspokajające i relaksujące, a odmiany z dużą ilością limonenu i pinenu są zwykle odbierane jako bardziej pobudzające i sprzyjające skupieniu.
Ta sama idea wyjaśnia, dlaczego wiele osób wybiera produkty o pełnym spektrum zamiast izolatów. Olej o pełnym spektrum lub susz CBD zachowuje cały profil rośliny, z kannabinoidami, terpenami i flawonoidami w mniej więcej takich samych proporcjach jak w roślinie.
Duża część badań została dotąd przeprowadzona w laboratorium i na zwierzętach, ale wyniki zgadzają się z tym, jak hodowcy i użytkownicy od dawna opisują te odmiany.
Terpeny w produktach CBD
To, ile terpenów zawiera produkt CBD, zależy od sposobu jego wytworzenia:
- Susz CBD i Haszysz CBD zachowują naturalne terpeny, o ile zostały prawidłowo wysuszone i przechowane.
- Pełnospektralny Olejek CBD zawiera terpeny z rośliny, co w dużej mierze wyjaśnia, dlaczego niektóre oleje CBD smakują trawą, a inne prawie niczym.
- Izolaty i destylaty są oczyszczone tak mocno, że terpenów praktycznie w nich nie ma. Czasem dodaje się je z powrotem, aby nadać zapach i smak.
Terpeny można też kupić osobno. Sprzedajemy terpeny od Nordic Terpenes o profilach odtwarzających znane odmiany konopi. Jeśli zastanawiasz się, co oznaczają oznaczenia na etykietach, wyjaśniamy różnicę między terpenami botanicznymi a live. Terpeny są silnie skoncentrowane i zawsze należy je rozcieńczać i stosować zgodnie z instrukcją producenta.
Jak zachować terpeny
Terpeny są lotne. Odparowują i rozkładają się pod wpływem ciepła, światła i powietrza, dlatego stare lub źle przechowywane konopie tracą aromat. Trzy proste zasady:
- Przechowuj w chłodnym i ciemnym miejscu. W temperaturze pokojowej lub niższej, nigdy na słońcu.
- Jak najmniej powietrza. Szczelny słoik lub woreczek robi dużą różnicę.
- Odpowiednia wilgotność. Kwiaty, które wysychają, szybciej tracą aromat. Saszetka regulująca wilgotność w słoiku utrzymuje stały poziom. Znajdziesz je w kategorii przechowywanie.
Najczęstsze pytania o terpeny
Czy terpeny odurzają?
Nie. Terpeny nie są psychoaktywne tak jak THC. Nadają zapach i smak i działają razem z kannabinoidami, ale nie wywołują odurzenia.
Czym jest efekt świty?
Efekt świty oznacza, że kannabinoidy, terpeny i inne związki zawarte w roślinie działają razem i dają inne doznanie niż każdy z nich osobno. To jeden z powodów, dla których wiele osób woli produkty o pełnym spektrum.
Które terpeny działają uspokajająco, a które pobudzająco?
Mircen i linalol kojarzą się ze spokojem i relaksem, a oba wykazały działanie uspokajające w badaniach na zwierzętach. Limonen i pinen kojarzą się z bardziej pobudzającym nastrojem i lepszym skupieniem.
Czy terpeny są niebezpieczne?
W ilościach występujących w roślinach, żywności i kosmetykach uważa się je za bezpieczne. Skoncentrowane terpeny mogą podrażniać skórę i błony śluzowe i zawsze należy je rozcieńczać. Limonen i linalol po utlenieniu mogą wywoływać alergię kontaktową, dlatego podaje się je w składzie kosmetyków.
Czy olej CBD zawiera terpeny?
Tak, oleje o pełnym i szerokim spektrum. Izolaty nie zawierają ich wcale lub tylko w znikomych ilościach.
Czy terpeny to to samo co olejki eteryczne?
Nie do końca. Olejki eteryczne składają się w dużej mierze z terpenów, ale zawierają też inne związki zapachowe.
Ile terpenów jest w konopiach?
Zidentyfikowano ich ponad 150. Zwykle dominuje od trzech do pięciu z nich.
Źródła
- Ben-Shabat, S. et al. (1998). An entourage effect: inactive endogenous fatty acid glycerol esters enhance 2-arachidonoyl-glycerol cannabinoid activity. European Journal of Pharmacology, 353(1), 23–31.
- Booth, J. K. & Bohlmann, J. (2019). Terpenes in Cannabis sativa – From plant genome to humans. Plant Science, 284, 67–72.
- do Vale, T. G. et al. (2002). Central effects of citral, myrcene and limonene, constituents of essential oil chemotypes from Lippia alba. Phytomedicine, 9(8), 709–714.
- Gertsch, J. et al. (2008). Beta-caryophyllene is a dietary cannabinoid. PNAS, 105(26), 9099–9104.
- Harada, H. et al. (2018). Linalool odor-induced anxiolytic effects in mice. Frontiers in Behavioral Neuroscience, 12, 241.
- Lehrner, J. et al. (2000). Ambient odor of orange in a dental office reduces anxiety and improves mood in female patients. Physiology & Behavior, 71(1–2), 83–86.
- Russo, E. B. (2011). Taming THC: potential cannabis synergy and phytocannabinoid-terpenoid entourage effects. British Journal of Pharmacology, 163(7), 1344–1364.
