Cordyceps to chyba najdziwniejszy ze wszystkich grzybów funkcjonalnych. W naturze rośnie na owadach, a dziki gatunek z Tybetu był jednym z najdroższych produktów naturalnych na świecie. Dziś kordyceps jest popularny wśród osób trenujących, a od czasu serialu The Last of Us wielu zastanawia się, czy grzyb może zarażać ludzi. Wyjaśniamy, czym jest cordyceps, jakie gatunki są w produktach i co pokazują badania.
W skrócie
- Cordyceps to zbiorcza nazwa grzybów pasożytujących na owadach. Dwa gatunki stosowane w suplementach diety to Ophiocordyceps sinensis i Cordyceps militaris, czyli maczużnik bojowy.
- Dziki gatunek z Tybetu jest bardzo drogi. Większość produktów zawiera zamiast niego uprawiany maczużnik bojowy lub grzybnię hodowaną w zbiornikach.
- Maczużnik bojowy zawiera kordycepinę, związek intensywnie badany w laboratoriach.
- Badania nad kordycepsem i treningiem dają mieszane wyniki.
- Cordyceps nie może zarażać ludzi. Temperatura naszego ciała jest dla tych grzybów za wysoka.
Czym jest cordyceps?
Cordyceps to grzyby atakujące owady, najczęściej larwy lub poczwarki. Grzyb rośnie wewnątrz żywiciela i w końcu tworzy owocnik, smukłą maczugę wystającą z owada. Istnieją setki gatunków, a w ostatnich latach naukowcy podzielili je na kilka rodzajów.
W przypadku suplementów diety interesujące są dwa gatunki:
- Ophiocordyceps sinensis. Klasyczny tybetański kordyceps, dawniej nazywany Cordyceps sinensis. Rośnie na gąsienicach ciem na dużych wysokościach na Wyżynie Tybetańskiej i w Himalajach i jest zbierany ręcznie. Jest rzadki i bardzo drogi.
- Cordyceps militaris. Maczużnik bojowy, pomarańczowy grzyb w kształcie maczugi, który rośnie na poczwarkach w ziemi, także w Polsce. Można go uprawiać na przykład na ryżu lub innym zbożu i to on jest dziś w większości produktów.
Więcej o różnicy między owocnikiem a grzybnią oraz o tym, jak powstają ekstrakty grzybowe, przeczytasz w naszym przewodniku po grzybach funkcjonalnych.
Co zawiera cordyceps?
Najczęściej wymienianym związkiem jest kordycepina, obecna głównie w maczużniku bojowym. Kordycepina przypomina adenozynę i była intensywnie badana na komórkach i zwierzętach. Poza tym cordyceps zawiera m.in. polisacharydy, sterole i inne nukleozydy. Duży przegląd z 2018 roku wymienił ponad 200 różnych związków wyizolowanych z różnych gatunków kordycepsa.
Cordyceps a trening: co mówią badania?
Cordyceps często reklamuje się jako wsparcie wytrzymałości i treningu. Oto co wykazały niektóre z najczęściej cytowanych badań:
Wytrenowani kolarze (2004)
W amerykańskim badaniu 22 wytrenowanych kolarzy przez pięć tygodni przyjmowało preparat z kordycepsa lub placebo. Naukowcy nie zauważyli różnicy w poborze tlenu, progu wentylacyjnym ani czasie jazdy na czas.
Młodzi dorośli i trening o wysokiej intensywności (2017)
W innym amerykańskim badaniu 28 młodych dorosłych przyjmowało mieszankę grzybów z maczużnikiem bojowym lub placebo. Po tygodniu nie było różnicy. Mniejsza grupa kontynuowała przez trzy tygodnie i wtedy jej maksymalny pobór tlenu poprawił się w porównaniu z placebo. Ponieważ produkt był mieszanką kilku grzybów, nie da się powiedzieć, co wynikało właśnie z kordycepsa.
Przegląd badań na sportowcach (2025)
Metaanaliza z 2025 roku objęła badania randomizowane na sportowcach. W przypadku kordycepsa typu sinensis naukowcy znaleźli niewielką poprawę wytrzymałości, ale wynik był dokładnie na granicy istotności statystycznej i opierał się na niewielu badaniach.
Podsumowując, nie można powiedzieć, że cordyceps ma pewny wpływ na wyniki sportowe. Wyniki są rozbieżne, a badania dotyczą różnych gatunków i produktów.
Czy cordyceps może zarażać ludzi?
Nie. W serialu i grze The Last of Us zmutowany cordyceps przenosi się na ludzi, a w rzeczywistości istnieją pokrewne grzyby, które przejmują kontrolę nad zachowaniem mrówek. Te grzyby są jednak wyspecjalizowane w owadach. Mykolog Bryn Dentinger z University of Utah wyjaśnia, że temperatura naszego ciała jest tak wysoka, że większość takich organizmów nie przeżyłaby w organizmie, i że żaden cordyceps nie zdołał dotąd zarazić człowieka.
Warto wiedzieć
Sprawdź gatunek. Sprawdź, czy produkt zawiera maczużnik bojowy czy grzybnię innego gatunku oraz czy zrobiono go z owocników czy z grzybni.
Bezpieczeństwo. Jeśli przyjmujesz leki, jesteś w ciąży albo chorujesz, warto porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą przed rozpoczęciem przyjmowania kordycepsa lub innych suplementów.
Jeśli chcesz poczytać o innych grzybach, zajrzyj też do naszych artykułów: Soplówka jeżowata (Lion’s Mane), czaga i reishi.
Nasz ekstrakt i nalewkę z kordycepsa znajdziesz w dziale grzyby funkcjonalne w naszym sklepie.
Czym jest cordyceps?
Cordyceps to grzyby rosnące na owadach, najczęściej na larwach lub poczwarkach. Dwa gatunki stosowane w suplementach diety to Ophiocordyceps sinensis i Cordyceps militaris.
Czym różni się Cordyceps sinensis od Cordyceps militaris?
Sinensis, dziś Ophiocordyceps sinensis, rośnie dziko na Wyżynie Tybetańskiej i jest bardzo drogi. Militaris, czyli maczużnik bojowy, można uprawiać i to on jest w większości produktów.
Czy cordyceps może zarażać ludzi?
Nie. Cordyceps jest wyspecjalizowany w owadach i nie znosi temperatury ludzkiego ciała. Grzyb z The Last of Us to fikcja.
Czy cordyceps pomaga w treningu?
Wyniki są mieszane. Niektóre badania wykazały niewielką poprawę wytrzymałości lub poboru tlenu, inne nie wykazały żadnego efektu.
Czym jest kordycepina?
Kordycepina to związek obecny głównie w maczużniku bojowym. Przypomina adenozynę i była intensywnie badana w laboratoriach i na zwierzętach.
Źródła
- Olatunji, O. J. et al. (2018). The genus Cordyceps: An extensive review of its traditional uses, phytochemistry and pharmacology. Fitoterapia, 129, 293–316.
- Sung, G.-H. et al. (2007). Phylogenetic classification of Cordyceps and the clavicipitaceous fungi. Studies in Mycology, 57, 5–59.
- Parcell, A. C. et al. (2004). Cordyceps Sinensis (CordyMax Cs-4) supplementation does not improve endurance exercise performance. International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism, 14(2), 236–242.
- Hirsch, K. R. et al. (2017). Cordyceps militaris Improves Tolerance to High-Intensity Exercise After Acute and Chronic Supplementation. Journal of Dietary Supplements, 14(1), 42–53.
- Shu, M.-Y. et al. (2025). Effects of fungal supplementation on endurance, immune function, and hematological profiles in adult athletes: a systematic review and meta-analysis. Frontiers in Nutrition, 12, 1670416.
- NPR (2023). Ophiocordyceps, the fungus from ‘The Last Of Us,’ is real. But is it as deadly?
