Cordyceps paddenstoel: de schimmel, sport en wat het onderzoek zegt

Cordyceps is misschien wel de vreemdste van alle functionele paddenstoelen. In de natuur groeit hij op insecten, en de wilde Tibetaanse soort was een van de duurste natuurproducten ter wereld. Vandaag is cordyceps populair bij mensen die sporten, en sinds de serie The Last of Us vragen velen zich af of de schimmel mensen kan infecteren. Hier lees je wat cordyceps is, welke soorten in producten zitten en wat de studies laten zien.

Wat is cordyceps?

Cordyceps zijn schimmels die insecten aantasten, meestal larven of poppen. De schimmel groeit in de gastheer en vormt uiteindelijk een vruchtlichaam, een slanke knots die uit het insect steekt. Er zijn honderden soorten, en onderzoekers hebben ze de laatste jaren in meerdere geslachten verdeeld.

Twee soorten zijn interessant als het om voedingssupplementen gaat:

• Ophiocordyceps sinensis. De klassieke Tibetaanse cordyceps, vroeger Cordyceps sinensis genoemd. Hij groeit op rupsen van motten op grote hoogte op het Tibetaans Plateau en in de Himalaya en wordt met de hand verzameld. Hij is zeldzaam en erg duur.
• Cordyceps militaris. De rode rupsendoder, een oranje knotszwam die op poppen in de grond groeit, ook in Nederland. Hij kan bijvoorbeeld op rijst of ander graan worden gekweekt, en het is de soort die vandaag in de meeste producten zit.

Meer over het verschil tussen vruchtlichaam en mycelium, en over hoe paddenstoelenextracten worden gemaakt, lees je in onze gids over functionele paddenstoelen.

Wat bevat cordyceps?

De stof die het vaakst wordt genoemd, is cordycepine, die vooral in Cordyceps militaris zit. Cordycepine lijkt op de bouwsteen adenosine en is veel onderzocht in cellen en dieren. Daarnaast bevat cordyceps onder meer polysachariden, sterolen en andere nucleosiden. Een groot overzicht uit 2018 noemde meer dan 200 verschillende stoffen die uit diverse cordycepssoorten zijn geïsoleerd.

Cordyceps en sport: wat zeggen de studies?

Cordyceps wordt vaak aangeprezen voor uithoudingsvermogen en sport. Dit is wat enkele van de meest geciteerde studies hebben laten zien:

Getrainde wielrenners (2004)

In een Amerikaanse studie kregen 22 getrainde wielrenners vijf weken lang een cordycepspreparaat of een placebo. De onderzoekers zagen geen verschil in zuurstofopname, ventilatoire drempel of tijd op een tijdrit.

Jongvolwassenen en training met hoge intensiteit (2017)

In een andere Amerikaanse studie kregen 28 jongvolwassenen een paddenstoelenmix met Cordyceps militaris of een placebo. Na een week was er geen verschil. Een kleinere groep ging drie weken door, en toen verbeterde de maximale zuurstofopname ten opzichte van placebo. Omdat het product een mix van meerdere paddenstoelen was, valt niet te zeggen wat precies aan cordyceps lag.

Een overzicht van studies bij sporters (2025)

Een meta-analyse uit 2025 bundelde gerandomiseerde studies bij sporters. Voor cordyceps van het type sinensis vonden de onderzoekers een kleine verbetering van het uithoudingsvermogen, maar het resultaat lag precies op de grens van statistische significantie en was gebaseerd op weinig studies.

Al met al kun je niet zeggen dat cordyceps een betrouwbaar effect op prestaties heeft. De resultaten lopen uiteen, en de studies gebruiken verschillende soorten en producten.

Kan cordyceps mensen infecteren?

Nee. In de serie en de game The Last of Us verspreidt een gemuteerde cordyceps zich naar mensen, en in werkelijkheid bestaan er verwante schimmels die het gedrag van mieren overnemen. Maar deze schimmels zijn gespecialiseerd in insecten. Mycoloog Bryn Dentinger van de University of Utah legt uit dat onze lichaamstemperatuur zo hoog is dat de meeste van zulke organismen niet in het lichaam kunnen overleven, en dat nog geen enkele cordyceps mensen heeft kunnen infecteren.

Goed om te weten

Controleer de soort. Controleer of een product Cordyceps militaris of mycelium van een andere soort bevat, en of het gemaakt is van vruchtlichamen of mycelium.

Veiligheid. Gebruik je medicijnen, ben je zwanger of heb je een aandoening, dan is het verstandig om met een zorgverlener te praten voordat je begint met cordyceps of een ander voedingssupplement.

Wil je over andere paddenstoelen lezen, dan hebben we ook geschreven over Lion’s Mane (pruikzwam), chaga en reishi.

Ons cordyceps-extract en onze tinctuur vind je onder functionele paddenstoelen in onze shop.

Bronnen

• Olatunji, O. J. et al. (2018). The genus Cordyceps: An extensive review of its traditional uses, phytochemistry and pharmacology. Fitoterapia, 129, 293–316.
• Sung, G.-H. et al. (2007). Phylogenetic classification of Cordyceps and the clavicipitaceous fungi. Studies in Mycology, 57, 5–59.
• Parcell, A. C. et al. (2004). Cordyceps Sinensis (CordyMax Cs-4) supplementation does not improve endurance exercise performance. International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism, 14(2), 236–242.
• Hirsch, K. R. et al. (2017). Cordyceps militaris Improves Tolerance to High-Intensity Exercise After Acute and Chronic Supplementation. Journal of Dietary Supplements, 14(1), 42–53.
• Shu, M.-Y. et al. (2025). Effects of fungal supplementation on endurance, immune function, and hematological profiles in adult athletes: a systematic review and meta-analysis. Frontiers in Nutrition, 12, 1670416.
• NPR (2023). Ophiocordyceps, the fungus from ‘The Last Of Us,’ is real. But is it as deadly?