Istanbul, begin jaren zeventig. In een klein café op een steenworp van de Aya Sofia hangt een prikbord vol handgeschreven briefjes. Iemand heeft een plek vrij in een auto richting het oosten, een ander laat een bericht achter voor vrienden die een week achterlopen. Eigenlijk heet het café Lale, maar iedereen noemt het de Pudding Shop. Voor duizenden jonge westerlingen begint hier de echte reis.
Dit is het eerste deel van onze serie over de hippie trail: de route over land van Europa naar Afghanistan, India en Nepal die jongeren aflegden van eind jaren vijftig tot 1979. Onderweg ontmoetten ze een cannabiscultuur die veel ouder was dan zijzelf, en veel van wat we vandaag in Europa zien, is terug te voeren op deze weg.
In het kort
- De hippie trail was de route over land van West-Europa via Istanbul, Iran, Afghanistan en Pakistan naar India en Nepal, ongeveer van 1957 tot 1979.
- Je reisde met de bus, in een eigen busje, met de trein of liftend. Al in 1957 kostte een buskaartje van Londen naar India 85 pond.
- De Pudding Shop in Istanbul werd het ontmoetingspunt van de route en bestaat nog steeds.
- Uit deze reizen ontstond Lonely Planet, en veel kennis over traditionele hasj kwam via dezelfde weg naar Europa.
- De route sloot in 1979, door de revolutie in Iran en de Sovjet-inval in Afghanistan.
Wat was de hippie trail?
De hippie trail was geen weg op een kaart, maar een route die werd gevormd door de mensen die hem reisden. Hij begon meestal in Londen, Amsterdam, Kopenhagen, West-Berlijn of Parijs en liep door Duitsland, Oostenrijk, Joegoslavië en Bulgarije naar Istanbul. Van daaruit ging het verder door Turkije en Iran naar Herat, Kandahar en Kabul in Afghanistan, over de Khyberpas naar Peshawar en Lahore in Pakistan en verder India in. De eindbestemmingen waren Delhi, Varanasi, Goa en Kathmandu.
De reizigers noemden zichzelf zelden hippies. Ze zeiden travellers of freaks, en de reis zelf heette volgens de geschiedenis van de route bij CNN gewoon "the Asia overland trip".
De eerste lijnbus reed in 1957, lang voordat iemand het over hippies had. Het bedrijf heette Indiaman en reed van Londen naar Calcutta en Bombay. De eerste reis duurde van half april tot begin augustus en kostte 85 pond enkele reis. In de jaren zestig en begin jaren zeventig groeide de stroom reizigers. Volgens het Afghaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, geciteerd door National Geographic, ontving het land op het hoogtepunt in de jaren zeventig zo’n 90.000 toeristen per jaar.
De Pudding Shop: waar de reis begon
De broers İdris en Namık Çolpan openden in 1957 het Lale Restaurant in Sultanahmet, vlak bij de Aya Sofia. Reizigers noemden het naar de puddingen, en de Pudding Shop werd al snel het vanzelfsprekende ontmoetingspunt voor iedereen die naar het oosten trok of op weg naar huis was.
De broers hingen een prikbord op waar reizigers berichten konden achterlaten en een lift konden vinden. Het was het internet van de route. Daar vond je iemand met een plek vrij in de auto, liet je een bericht achter voor vrienden die je uit het oog was verloren en kreeg je tips voor de weg verder.
Het café komt ook voor in een van de bekendste verhalen uit die tijd. Billy Hayes, wiens arrestatie op de luchthaven van Istanbul in 1970 het boek en de film Midnight Express werd, ontmoette daar het contact voor zijn hasjdeal. Later noemde hij de plek "the mecca for all the tourists and hippies".
De Pudding Shop zit nog steeds aan de Divan Yolu, als een eenvoudig zelfbedieningsrestaurant. Het oude prikbord hangt er nog altijd.
Met de bus, het busje en de duim
Wie wat geld had, nam de bus. In de jaren zestig en zeventig reden minstens dertig bedrijven de route. De bekendste was de dubbeldekker Albert uit Londen, die tussen 1968 en 1975 vijftien keer heen en terug naar Calcutta reed. Een reis duurde zo’n 20 dagen per richting en kostte eerst 85 pond, later 125.
Magic Bus begon als de naam van een boekingsbureau in Amsterdam, maar werd al snel de verzamelnaam voor alle bussen naar het oosten. Ongeveer 100 dollar en drie weken van Amsterdam naar Kathmandu zijn de cijfers die meestal worden genoemd.
Anderen kochten een tweedehands busje en reden zelf, en sommigen verkochten het onderweg als het zijn werk had gedaan. Velen liftten. De Zweed Christian Jutvik was 21 toen hij in 1969 naar India en Nepal liftte. Zijn reisdagboeken lagen vergeten tot hij ze in 2015 terugvond, en werden later het boek Vägen till Indien (De weg naar India, 2018).
Door Iran en Afghanistan
Na Turkije kwam Iran, met Teheran als laatste grote stad voor Afghanistan. Herat, de eerste stad na de Iraanse grens, was voor de meeste reizigers hun eerste kennismaking met Afghanistan.
Afghanistan was het hart van de route. Kabul had hotels, restaurants en cafés die van de reizigers leefden, en Chicken Street in het centrum was de straat waar je alles vond: Afghaanse schapenvachtjassen, sieraden en volop hasj.
In Afghanistan werd al generaties lang hasj gemaakt. In 1957 werd het formeel verboden, maar dat verbod werd nauwelijks gehandhaafd. Pas in 1973 kwam er een verbod dat serieus werd genomen, volgens historicus Martin Booth gesteund met 47 miljoen dollar uit de Verenigde Staten. Hoe die hasjcultuur eruitzag, en hoe Afghaanse zaden en technieken in Europa en de VS terechtkwamen, lees je in het volgende deel.
Over de Khyberpas naar India en Nepal
Vanuit Kabul liep de weg via Jalalabad naar de grens en omhoog over de Khyberpas, de oude bergpas tussen Afghanistan en Pakistan. Rick Steves, nu een van de bekendste reisschrijvers van de VS, stak de pas op 4 augustus 1978 met de bus over. In zijn dagboek schreef hij dat het fysiek een bergpas was zoals elke andere, maar dat een plek waar je jaren van hebt gedroomd iets bijzonders wordt.
Steves was 23 en reisde in de zomer van 1978 met zijn vriend Gene Openshaw van Istanbul naar Kathmandu. Zijn dagboek van zo’n 60.000 woorden lag meer dan 40 jaar onaangeroerd voordat het het boek On the Hippie Trail (2025) werd. Hij was een van de laatsten die de reis nog maakten.
In Pakistan volgden Peshawar en Lahore, en dan India. Daar waaierden de reizigers uit: naar Delhi en Varanasi, zuidwaarts naar de stranden van Goa of noordwaarts naar Kathmandu. In Kathmandu werd hasj tot 1973 openlijk verkocht in winkels met een vergunning in Freak Street. Over Nepal, India en Goa gaat deel drie.
Het stel dat de route opschreef
Op 4 juli 1972 vertrokken Tony en Maureen Wheeler uit Londen in een oud busje dat ze voor 65 pond hadden gekocht. Ze hadden eten, kookspullen, reserveonderdelen, slaapzakken en een oude tent bij zich. Het busje bracht hen tot Afghanistan, waar ze het in Kabul verkochten en verder reisden met wat er maar voorbijkwam. Vlak na kerst kwamen ze in Sydney aan met nog 27 cent op zak.
In Sydney schreven ze op wat ze hadden geleerd. Across Asia on the Cheap verscheen in 1973: 94 geniete pagina’s met een lichtblauwe kaft. Het was bedoeld voor wie, in de woorden van het stel zelf, had "dropped out of the nine to five rat race". Het werd het begin van Lonely Planet, een van de grootste uitgevers van reisgidsen ter wereld.
1979: het jaar waarin de route sloot
De route sloot niet in één dag, maar in stappen. In april 1978 grepen de communisten in Afghanistan de macht met een staatsgreep. Op 16 januari 1979 verliet de sjah Iran, en op 11 februari viel de monarchie. Na de revolutie werd het voor westerse reizigers moeilijk om het land door te komen.
Eind december 1979 trokken Sovjettroepen Afghanistan binnen, en in september 1980 brak de oorlog tussen Iran en Irak uit. Tegelijk waren vliegtickets goedkoper geworden. Wie naar India wilde, kon vliegen, en de route over land werd nooit meer wat hij was geweest.
Van de Pudding Shop tot de backpackers van nu
De hippie trail duurde zo’n twintig jaar, maar de sporen zijn nog steeds zichtbaar. De backpackcultuur, hostels en reisgidsen gaan rechtstreeks terug op het busje dat in 1972 uit Londen vertrok. En aan de Divan Yolu in Istanbul serveren ze nog altijd pudding.
Wat via deze weg mee naar huis kwam, was meer dan herinneringen. De reizigers ontmoetten een cannabiscultuur die veel ouder was dan zijzelf: hoe hasj in de Himalaya met de hand werd gemaakt, hoe de Afghaanse hasjmakers werkten, en zaden uit de bergen van Afghanistan en Pakistan. Sommigen bleven jaren en leerden het ambacht ter plekke. De Amsterdamse Mila Jansen reed in 1968 naar het oosten en bleef veertien jaar. De Fransman Frenchy Cannoli werkte acht seizoenen in de Parvati-vallei in India. Allebei namen ze de kennis mee naar huis en hielpen ze de hasjcultuur vormen die we vandaag kennen. Hun verhalen krijgen in de serie een eigen artikel.
Tijdlijn
- 1957: De Pudding Shop opent in Istanbul. Indiaman laat de eerste bus van Londen naar India rijden. Hasj wordt in Afghanistan formeel verboden.
- 1968: De dubbeldekker Albert begint te rijden tussen Londen en Calcutta. Mila Jansen rijdt naar het oosten.
- 1969: De Zweed Christian Jutvik lift naar India en Nepal.
- 1972: Tony en Maureen Wheeler reizen van Londen naar Sydney.
- 1973: Across Asia on the Cheap verschijnt. Afghanistan verbiedt cannabis en Nepal trekt de vergunningen van de hasjwinkels in.
- 1978: Staatsgreep in Afghanistan in april. Rick Steves reist de route in de zomer.
- 1979: Revolutie in Iran in februari. Sovjettroepen trekken in december Afghanistan binnen.
Meer in de serie
Onze serie over de Hippie Trail bestaat uit vijf delen:
- De hippie trail: over land naar Kabul en Kathmandu
- Afghaanse hasj en de hippie trail: Kandahar, Kabul en Chicken Street
- Freak Street, de Himalaya en Goa: het einde van de hippie trail
- Het ambacht achter hasj: van met de hand gewreven charas tot zeef en ijswater
- De erfenis van de Hippie Trail: zaadbanken, smokkelaars en de strijd voor hennep
Lees ook ons portret van Frenchy Cannoli, die in de Himalaya leerde charas te maken.
Wat was de hippie trail?
De hippie trail was de route over land van West-Europa via Istanbul, Iran, Afghanistan en Pakistan naar India en Nepal. Jonge reizigers volgden hem van eind jaren vijftig tot 1979, met de bus, in een eigen busje, met de trein en liftend.
Wanneer sloot de hippie trail?
De route sloot in 1979. De revolutie in Iran in februari en de Sovjet-inval in Afghanistan in december maakten het onmogelijk om nog te reizen zoals vroeger. De oorlog tussen Iran en Irak in 1980 en goedkopere vluchten deden de rest.
Wat is de Pudding Shop?
De Pudding Shop is een café-restaurant in Sultanahmet in Istanbul dat in 1957 openging. Met zijn prikbord voor berichten en meerijden werd het het bekendste ontmoetingspunt van de hippie trail. Het bestaat nog steeds.
Bronnen
- Wikipedia. Hippie trail.
- Neild, B. CNN. The Hippie Trail: An interactive history of the road trip that inspired Lonely Planet.
- Wikipedia. India-United Kingdom bus routes.
- Museum of Travel. Magic buses and the hippie trail.
- Hürriyet Daily News (2020). Hippies revisit iconic Istanbul Pudding Shop.
- Atlas Obscura. Pudding Shop (Lale Restaurant).
- John Henderson. The Pudding Shop.
- National Geographic. Afghan tour guides look for new ways to share their culture.
- Afghanistan Analysts Network. The Myth of Afghan Black: A cultural history of cannabis cultivation and hashish production in Afghanistan.
- Steves, R. My 1978 Hippie Trail Journal: The fabled Khyber Pass from Kabul to Pakistan.
- Steves, R. (2025). On the Hippie Trail: Istanbul to Kathmandu and the Making of a Travel Writer. Hachette.
- Forbes (2025). Travel expert Rick Steves’ coming-of-age memoir On the Hippie Trail.
- Literary Hub. How Lonely Planet founders Tony and Maureen Wheeler revolutionized the way we travel.
- Wheeler, T. Across Asia on the Cheap.
- Jutvik, C. (2018). Vägen till Indien: och den sköna konsten att lifta. Books on Demand.
- Wikipedia. Iranian revolution.
- Wikipedia. Soviet-Afghan War.
- Britannica. Iran-Iraq War.
Headerfoto: de Pudding Shop in Istanbul in 1982. Foto: Mike McBey, CC BY 2.0, via Wikimedia Commons.
